Tháng Hai, Hà Nội nồm. Tường rịn nước, sàn nhà trơn, quần áo phơi ba ngày không khô, và cả lớp mẫu giáo ho một lượt. Tháng Mười một, một đêm gió mùa về, sáng ra tụt mười độ — hôm đó lớp vắng một phần ba.
Miền Bắc có hai kiểu giao mùa hành trẻ con, và mỗi kiểu cần chuẩn bị khác nhau. Biết trước thì đỡ được phần lớn.
Mùa nồm — ẩm chứ không lạnh
Thường từ cuối tháng Hai tới hết tháng Tư. Độ ẩm gần bão hoà, mọi bề mặt đọng nước.
- Nấm mốc mọc nhanh trên tường, chăn gối, quần áo cất lâu — đây là thứ làm trẻ hen, trẻ viêm mũi dị ứng khổ nhất.
- Quần áo không khô hẳn mà vẫn mặc cho con là đường thẳng tới ho và viêm da.
- Sàn trơn: trẻ mầm non chạy là ngã, ở nhà lẫn ở lớp.
- Đồ ăn nhanh hỏng dù trời không nóng.
Việc nên làm: đóng bớt cửa vào ban ngày (mở toang lúc nồm là rước ẩm vào chứ không thoáng hơn) · bật điều hoà chế độ khô hoặc máy hút ẩm nếu có · quần áo chăn gối của con sấy hoặc là khô hẳn trước khi dùng · lau sàn bằng giẻ khô thường xuyên · phơi chăn gối vào những hôm hửng nắng · kiểm tra góc tường sau tủ, nơi mốc mọc trước tiên.
Gió mùa về — lạnh đột ngột
Từ tháng Mười tới tháng Ba, mỗi đợt tràn về là nhiệt độ tụt trong một đêm. Cái hại không nằm ở lạnh mà ở đột ngột.
- Theo dõi dự báo tối hôm trước và chuẩn bị đồ sẵn — sáng ra mới cuống thì mặc vội, mặc thiếu.
- Mặc nhiều lớp mỏng, đừng một lớp dày. Vào lớp con cởi bớt được; một áo phao to thì hoặc nóng hoặc lạnh, không có ở giữa.
- Trẻ chạy nhảy là ra mồ hôi, mồ hôi thấm ngược vào lưng là lạnh. Lót một cái khăn xô sau lưng con, đến trưa cô rút ra — mẹo cũ của các bà mà rất hiệu quả.
- Đủ ấm là cổ, ngực, bàn chân: khăn quàng mỏng, áo có cổ, tất. Không cần trùm kín tới mức con không cử động được.
- Gửi một bộ đồ dự phòng ở lớp — mùa này con ướt đồ là chuyện thường ngày.
- Đừng mặc quá nhiều. Trẻ nóng quá, ra mồ hôi, rồi lạnh — hại hơn mặc vừa.
Đi học bằng xe máy trong rét
Đây là quãng lạnh nhất trong ngày của con, và phần lớn nhà không tính tới.
- Mặc lớp chắn gió ngoài cùng, cổ áo cao, khẩu trang, găng tay. Gió ngược lúc chạy lạnh hơn nhiệt độ ngoài trời nhiều.
- Áo choàng trùm con và người lái phải gọn, không để vạt áo lòng thòng gần bánh xe.
- Tới lớp thì cởi bớt ngay, đừng để con ngồi trong lớp ấm với nguyên bộ chống rét.
- Trời dưới 10 độ thì nhiều trường cho nghỉ hoặc lùi giờ vào lớp — hỏi trước, đừng tự đoán.
Ở lớp — hỏi những gì
- Lớp có đủ ấm không: cửa sổ kín chưa, sàn có thảm hay chiếu, chỗ ngủ trưa có xa cửa không.
- Nước uống có ấm không — trẻ mùa lạnh uống rất ít nước, mà uống ít thì họng khô, dễ ho.
- Giờ ra sân những hôm rét thế nào.
- Con ướt đồ thì thay ra sao, đồ ướt để đâu cho khỏi lẫn.
- Trong lớp có bạn nào đang ốm nhiều không — mùa này lây rất nhanh.
Con ốm thì nghỉ hay đi học
Đây là câu hỏi mỗi tuần một lần của các nhà đi làm, và không có đáp án dễ chịu.
- Sốt thì nghỉ. Con sốt tới lớp vừa mệt vừa lây cho bạn, và thường trưa là trường gọi về.
- Ho, chảy mũi mà con vẫn ăn chơi bình thường thì đi học được — chờ hết hẳn thì nghỉ cả tháng.
- Nôn, tiêu chảy thì nghỉ cho tới khi hết hẳn một ngày; đây là nhóm lây mạnh nhất trong lớp.
- Nói thật với cô tình trạng con — giấu để con được nhận vào lớp thì bất lợi cho chính con.
- Thuốc gửi cô thì ghi rõ tên con, tên thuốc, liều, giờ uống, và có đơn của bác sĩ. Nhiều trường không nhận thuốc không đơn — hỏi trước quy định của trường.
- Sắp xếp sẵn phương án ai trông con những hôm phải nghỉ. Mùa này ít nhất vài lần.
Dấu hiệu phải đi khám ngay
- Thở nhanh, thở rút lõm ngực, khò khè nhiều — đây là dấu hiệu quan trọng nhất trong mùa lạnh.
- Sốt cao không hạ hoặc sốt kéo dài quá hai ngày.
- Con lừ đừ, không chịu uống, tiểu ít.
- Co giật, tím môi — đi cấp cứu, không chờ.
- Con có hen thì mùa nồm và mùa lạnh đều là mùa nặng; nên khám để có kế hoạch sẵn thay vì xử từng cơn.
Những việc làm được cả năm
- Tiêm đủ theo lịch, gồm cả những mũi nhắc lại hay bị bỏ quên. Hỏi trạm y tế xã phường hoặc phòng tiêm về mũi cúm hằng năm cho trẻ.
- Dạy con rửa tay — việc rẻ nhất và hiệu quả nhất. Tập ở nhà thì ở lớp con làm theo.
- Dạy con che miệng khi ho bằng khuỷu tay.
- Ngủ đủ: trẻ thiếu ngủ ốm nhiều hơn thấy rõ.
- Đừng tự mua kháng sinh cho mỗi đợt ho sổ mũi — phần lớn là do vi rút, kháng sinh không giúp gì mà còn hại về sau.
Điều đáng nhớ
Trẻ mầm non miền Bắc ốm vài đợt mỗi mùa là chuyện bình thường, nhất là năm đầu đi lớp. Điều đó không có nghĩa là con yếu hay trường bẩn.
Thứ thật sự thay đổi được là ba việc rất nhỏ: xem dự báo tối hôm trước, mặc nhiều lớp mỏng, và nhà khô ráo. Ba việc đó làm đều thì mỗi mùa đỡ được vài đợt nghỉ học.
