Ngày đầu tiên con đi lớp, gần như nhà nào cũng giống nhau: con khóc bám cổng, mẹ đi mấy bước rồi quay lại nhìn, cả buổi sáng ở chỗ làm không yên. Rồi tối về, cả nhà bàn nhau có nên cho nghỉ vài hôm không.
Bài này trả lời ba câu hay gặp nhất: khóc bao lâu là bình thường, có nên trốn đi không, và khi nào thì thật sự đáng lo.
Con khóc bao lâu là bình thường
- Vài ngày tới hai, ba tuần là khoảng thường gặp nhất. Có trẻ chỉ khóc hai hôm, có trẻ cả tháng — cả hai đều nằm trong bình thường.
- Con khóc lúc chia tay nhưng nín sau vài phút là dấu hiệu tốt. Hỏi cô xem sau khi mình đi thì con thế nào — phần lớn phụ huynh ngạc nhiên vì con nín nhanh hơn tưởng.
- Tuần thứ hai có khi khóc nhiều hơn tuần đầu. Tuần đầu con còn lạ lẫm và tò mò; tuần thứ hai con hiểu ra đây là chuyện hằng ngày. Đây là hiện tượng rất hay gặp và làm nhiều nhà hoang mang.
- Sau kỳ nghỉ dài, con có thể khóc lại — cũng bình thường.
Có nên trốn đi khi con không để ý
Không nên. Đây là điều nhiều người làm vì thấy nhẹ nhàng hơn, nhưng hậu quả thì ngược lại:
- Con học được rằng bố mẹ có thể biến mất bất cứ lúc nào — nên hôm sau con bám chặt hơn, không dám rời mắt.
- Con mất lòng tin, và lòng tin là thứ giúp con yên tâm ở lại.
Cách đúng: chào tạm biệt rõ ràng, ngắn gọn, rồi đi thật.
- Một câu cố định mỗi ngày: "mẹ đi làm, chiều mẹ đón con nhé".
- Một cái ôm, một cái vẫy tay — làm giống nhau mỗi hôm để thành nghi thức quen.
- Rồi đi, không quay lại. Quay lại là bắt đầu lại từ đầu, và con học được rằng khóc to hơn thì mẹ sẽ quay lại.
- Đừng kéo dài lời chào. Càng dùng dằng thì con càng khó.
Những ngày đầu: làm gì cho nhẹ
- Nói trước với con vài ngày về việc đi lớp, bằng lời đơn giản và tích cực.
- Đi xem trường trước nếu được — cho con nhìn sân, nhìn lớp, gặp cô.
- Bắt đầu bằng nửa buổi nếu trường cho phép, rồi tăng dần.
- Cho con mang theo một món đồ quen: cái khăn, con gấu nhỏ. Hỏi cô xem trường có cho không.
- Người đưa con nên là người ít dùng dằng nhất trong nhà — không nhất thiết là mẹ.
- Đón đúng giờ hứa trong tuần đầu, thậm chí sớm hơn. Con cần thấy lời hứa là thật.
Kể cho cô về con — việc nhỏ mà đổi nhiều
- Tên gọi ở nhà của con.
- Thói quen ăn ngủ: ăn chậm hay nhanh, ngủ trưa cần ôm gì.
- Con sợ gì: tiếng to, chó, tối.
- Dị ứng, bệnh nền, thuốc đang dùng.
- Cách dỗ con hiệu quả ở nhà.
- Ai đón, ai đón thay, kèm số điện thoại.
Chuyện ăn ngủ trong tháng đầu
- Con ăn ít đi ở lớp là bình thường — lạ vị, lạ chỗ, lạ nhịp. Bữa tối ở nhà thì bù lại, đừng ép ở lớp.
- Ngủ trưa khó trong vài tuần đầu; nhiều trẻ chỉ nằm chứ chưa ngủ.
- Về nhà mệt, cáu, khóc vô cớ: con đã dùng hết sức để tự xoay xở cả ngày. Cho con nghỉ, đừng hỏi dồn.
- Ngủ đêm sớm hơn thường lệ trong tháng đầu.
- Ốm vặt nhiều hơn vài tháng đầu là chuyện gần như nhà nào cũng gặp — trẻ đang tiếp xúc với môi trường mới.
- Tè dầm lại, bám hơn, nói ít hơn: những bước lùi tạm thời, thường tự hết.
Khi nào thì đáng lo thật
Phần lớn trường hợp chỉ cần thời gian. Nhưng nên xem lại nếu:
- Sau bốn tới sáu tuần con vẫn khóc suốt buổi, không chơi, không ăn ở lớp.
- Con sút cân rõ hoặc ốm liên tục kéo dài.
- Con sợ hãi khác thường: hoảng khi thấy cổng trường, khóc từ tối hôm trước, tỉnh dậy đêm khóc.
- Con có dấu vết lạ trên người mà không ai giải thích được.
- Cô không trả lời được những câu đơn giản về ngày của con.
Khi đó: nói chuyện thẳng với cô trước, hỏi cụ thể con ăn ngủ chơi thế nào. Nếu vẫn không yên tâm thì đi xem lớp vào giờ đông trẻ, hoặc đón sớm hơn giờ quen vài hôm để thấy lớp lúc bình thường. Đổi trường là phương án cuối — nhưng nếu chỗ đó thật sự không ổn thì đổi không phải là thất bại.
Phần của người lớn
- Trẻ đọc được cảm xúc của bố mẹ. Mình lo lắng và dùng dằng thì con hiểu là chỗ này đáng sợ.
- Ngày đầu bố mẹ buồn là bình thường — nhưng khóc trước mặt con thì con càng khó đi.
- Đừng hỏi dồn khi đón con: "cô có đánh con không", "có bạn nào bắt nạt không". Hỏi vậy là gieo vào đầu con những thứ chưa xảy ra. Hỏi mở thôi: "hôm nay con chơi gì".
- Đừng doạ bằng trường: "không ngoan mẹ cho đi học cả ngày" — biến chỗ học thành hình phạt.
- Tin cô một chút. Cô đã đón hàng trăm đứa trẻ khóc và biết cách.
Gần như đứa trẻ nào rồi cũng quen. Thứ rút ngắn quãng đó không phải là dỗ dành nhiều hơn, mà là một lời chào giống nhau mỗi ngày, một lời hứa đón đúng giờ, và một người lớn bình tĩnh ở cổng trường.
Câu hỏi thường gặp
Con mới đi lớp khóc bao lâu là bình thường?
Vài ngày tới hai ba tuần là khoảng thường gặp nhất, có trẻ chỉ khóc hai hôm và có trẻ cả tháng, cả hai đều bình thường. Con khóc lúc chia tay nhưng nín sau vài phút là dấu hiệu tốt. Tuần thứ hai có khi khóc nhiều hơn tuần đầu vì con mới hiểu đây là chuyện hằng ngày.
Có nên trốn đi khi con không để ý không?
Không nên. Con sẽ học được rằng bố mẹ có thể biến mất bất cứ lúc nào nên hôm sau bám chặt hơn và không dám rời mắt. Cách đúng là chào tạm biệt rõ ràng và ngắn gọn bằng một câu cố định mỗi ngày, một cái ôm, rồi đi thật và không quay lại.
Tháng đầu con ăn ít và ngủ trưa khó có sao không?
Bình thường. Con ăn ít ở lớp vì lạ vị lạ chỗ lạ nhịp, bữa tối ở nhà thì bù lại và đừng ép ở lớp. Nhiều trẻ vài tuần đầu chỉ nằm chứ chưa ngủ trưa. Về nhà mệt cáu khóc vô cớ là do con đã dùng hết sức tự xoay xở cả ngày.
Khi nào thì thật sự đáng lo?
Khi sau bốn tới sáu tuần con vẫn khóc suốt buổi và không chơi không ăn ở lớp, con sút cân rõ hoặc ốm liên tục, con hoảng khi thấy cổng trường hoặc khóc từ tối hôm trước, có dấu vết lạ trên người không ai giải thích được, hoặc cô không trả lời được những câu đơn giản về ngày của con.
Đón con về nên hỏi gì?
Hỏi mở như hôm nay con chơi gì. Đừng hỏi dồn kiểu cô có đánh con không hay có bạn nào bắt nạt không, vì hỏi vậy là gieo vào đầu con những thứ chưa xảy ra. Cũng đừng doạ con bằng trường học vì như thế là biến chỗ học thành hình phạt.
