Con năm tuổi, ban ngày tự đi vệ sinh từ lâu, nhưng đêm nào cũng ướt. Nhà đã thử gọi con dậy lúc nửa đêm, đã doạ, đã phạt, đã cho mặc bỉm lại rồi lại bỏ. Con thì bắt đầu xấu hổ và không muốn ngủ nhà bạn.
Đây là chuyện rất phổ biến và rất ít được nói ra. Điều quan trọng nhất phải biết trước: đái dầm ban đêm ở tuổi này không phải lỗi của con, và gần như không bao giờ do lười.
Vì sao xảy ra
- Bàng quang và não chưa phối hợp xong khi ngủ — đây là chuyện phát triển, hoàn thiện ở mỗi trẻ một thời điểm khác nhau.
- Con ngủ rất sâu nên tín hiệu buồn tiểu không đánh thức được con.
- Yếu tố gia đình: nếu bố hoặc mẹ hồi nhỏ cũng đái dầm muộn thì con có khả năng giống vậy.
- Uống nhiều vào buổi tối, nhất là nước ngọt và sữa sát giờ ngủ.
- Táo bón — ruột đầy chèn vào bàng quang; đây là nguyên nhân hay bị bỏ qua nhất.
- Ban ngày nhịn tiểu ở lớp làm bàng quang quen giữ quá lâu.
Rất nhiều trẻ khô đêm hẳn sau năm tuổi, một số muộn hơn — và đó vẫn nằm trong khoảng bình thường.
Bốn điều tuyệt đối không làm
- Đừng mắng, đừng phạt. Con không cố ý, và mắng chỉ thêm một lớp xấu hổ vào một chuyện con đã ngại sẵn.
- Đừng bêu ra trước người khác — trước anh chị, trước họ hàng, trước bạn của con. Đây là thứ để lại lâu nhất.
- Đừng so với anh chị hay với bạn.
- Đừng bắt con tự giặt ga như một hình phạt. Cho con phụ dọn thì được — nhẹ nhàng, như một việc bình thường, không phải để con thấy nhục.
Những việc thật sự giúp
- Đi vệ sinh ngay trước khi lên giường, thành một bước cố định trong trình tự buổi tối.
- Giảm uống trong một hai tiếng trước ngủ, nhưng uống đủ vào ban ngày — hạn chế cả ngày thì phản tác dụng.
- Bỏ nước ngọt và nước có ga buổi tối.
- Xử táo bón nếu có — nhiều ca đái dầm hết theo khi ruột thông.
- Đèn ngủ mờ và lối đi tới nhà vệ sinh thông thoáng — nhiều trẻ nhịn vì sợ tối, nhất là nhà có nhà vệ sinh ngoài sân.
- Để sẵn bô trong phòng nếu nhà vệ sinh xa.
- Trải tấm lót dưới ga, để sẵn ga và đồ thay ở chỗ con với tới được.
- Khen những đêm khô, nhưng đừng biến thành áp lực — đừng lập bảng thi đua, vì đêm ướt là thứ con không điều khiển được.
Gọi con dậy nửa đêm có nên không
Đây là việc gần như nhà nào cũng thử. Nó có thể giúp giữ ga khô một số đêm, nhưng không giúp con tự khô đêm nhanh hơn, và nó cắt giấc ngủ của cả con lẫn người lớn.
Nếu làm thì đánh thức con dậy đủ tỉnh để tự đi, chứ đừng bế con đi trong lúc con vẫn ngủ. Còn không thì thôi — nghỉ ngơi đủ quan trọng hơn.
Mặc bỉm đêm thì sao
- Không có gì sai khi cho con mặc bỉm đêm ở tuổi này — nó giữ giấc ngủ cho cả nhà và giữ thể diện cho con.
- Nhưng đừng mặc rồi thôi không nghĩ tới nữa — vẫn giữ các thói quen ở trên.
- Thử bỏ bỉm khi có một quãng nhiều đêm khô liền, và nếu chưa được thì mặc lại, không làm to chuyện.
- Để con tham gia quyết định khi con đã lớn và đã ngại — nhiều trẻ tự muốn bỏ.
Khi con đi ngủ chỗ khác
Ngủ nhà ông bà, đi chơi qua đêm, hoặc lớp có hoạt động ngủ lại — đây là lúc con lo nhất.
- Nói trước với người lớn ở đó, kín đáo, và nhờ họ xử bình thản.
- Mang theo tấm lót và đồ thay, để ở chỗ con biết.
- Đừng để chuyện này thành lý do con không được đi — cách xử khéo quan trọng hơn là tránh né.
- Dặn con rằng nếu ướt thì cứ gọi người lớn, không có gì phải sợ.
Khi nào thì nên đi khám
- Con đã khô đêm nhiều tháng rồi bỗng đái dầm trở lại — đây là dấu hiệu cần khám, có thể là nhiễm trùng tiểu, táo bón, hoặc một chuyện đang làm con lo.
- Con tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi lạ.
- Con uống rất nhiều và tiểu rất nhiều cả ngày lẫn đêm.
- Con ngáy to, ngừng thở khi ngủ, thở bằng miệng — có liên quan tới đái dầm và nên khám tai mũi họng.
- Vẫn ướt cả ban ngày ở tuổi mẫu giáo lớn.
- Con quá lo lắng, xấu hổ tới mức ảnh hưởng sinh hoạt, hoặc chuyện kéo dài mà nhà đã làm đủ cách.
Đi khám không phải vì con bất thường — mà để loại trừ những nguyên nhân xử được, và để được hướng dẫn đúng thay vì thử hết cách này tới cách khác.
Điều đáng nhớ
Đái dầm ban đêm là chuyện của cơ thể, không phải của ý chí. Nó hết khi con sẵn sàng, và không có cách nào ép nhanh hơn.
Việc của người lớn gói trong ba điều: giữ thái độ bình thản, làm vài việc nhỏ mỗi tối, và đi khám khi có dấu hiệu cần khám. Thứ con nhớ về giai đoạn này không phải những đêm ướt, mà là bố mẹ đã phản ứng thế nào.
