Một mình nuôi con tuổi mầm non

Một mình đưa con đi học, một mình đón, một mình thức đêm khi con sốt, một mình ngồi họp phụ huynh. Và mỗi lần điền giấy tờ lại gặp ô "họ tên bố" hoặc "họ tên mẹ" bỏ trống.

Gia đình một người nuôi con ngày càng nhiều — vì ly hôn, vì người kia mất, vì chưa từng có mặt, hoặc vì người kia đi làm xa nhiều năm. Điều cần nói ngay: trẻ lớn lên tốt hay không phụ thuộc vào chất lượng chăm sóc, không phụ thuộc vào số người lớn trong nhà.

Ba chỗ dễ vỡ nhất

• Không có phương án hai. Con ốm, trường nghỉ đột xuất, mình ốm — không ai thay được.
• Kiệt sức âm thầm. Làm việc của hai người, không có ai để bàn, không có lúc nào ngưng.
• Giấy tờ và thủ tục nhiều nơi vẫn mặc định có hai người ký.

Dựng sẵn phương án hai

1. Đăng ký ít nhất hai người đón con với trường, kèm giấy tờ — ông bà, anh chị em, người bạn thân. Đây là việc quan trọng nhất và làm một lần.
2. Kết bạn với vài nhà cùng lớp: đón hộ nhau một buổi là việc rất nhỏ với người kia mà cứu cả ngày của mình.
3. Biết trước một người trông con theo giờ, đã xem tận nơi và tin được — trước khi cần.
4. Hỏi trường giờ nhận sớm, trả muộn và phí, ghi ra giấy.
5. Hỏi công ty về chế độ nghỉ khi con ốm — nhiều người không biết mình có.
6. Viết sẵn một tờ thông tin con: dị ứng, bệnh, số của hai người lớn, tên trường — để ai trông con cũng dùng được.

Giấy tờ nên lo một lần

• Giấy khai sinh của con — bản sao mang theo, bản gốc cất kỹ. Nếu chưa làm khai sinh hoặc còn vướng phần người cha, người mẹ thì hỏi uỷ ban xã phường để được hướng dẫn; con vẫn được khai sinh và vẫn được đi học.
• Hộ khẩu, giấy tạm trú — đây là giấy mở ra nhiều cửa khác gồm cả xin học trường công.
• Bảo hiểm y tế của con: kiểm còn hạn, biết nơi khám đúng tuyến.
• Giấy tờ liên quan tới quyền nuôi con nếu có — giữ bản sao, và nói với trường ai là người được đón con.
• Hỏi xã phường về các chính sách hỗ trợ mà con có thể thuộc diện — hỏi là việc chính đáng, và mỗi nơi mỗi khác nên phải hỏi tại chỗ.
• Ô "bố" hoặc "mẹ" trên giấy tờ của trường thì cứ để trống hoặc ghi người giám hộ — không cần giải thích gì thêm.

Nói với trường

• Nói ngắn gọn, một lần, từ đầu năm: ai là người liên hệ, ai được đón con, gọi số nào.
• Không cần kể hoàn cảnh chi tiết — trường chỉ cần biết những gì liên quan tới việc chăm con.
• Dặn cô về những hoạt động dễ chạm: vẽ tranh gia đình, ngày của bố, ngày của mẹ. Không phải để bỏ hoạt động đó, mà để cô nói theo cách không loại trừ con.
• Nói với cô nếu con có giai đoạn khó — cô để ý được ngay.
• Nếu người kia không được đón con thì phải nói rõ với trường, kèm giấy tờ nếu có.

Nói với con

• Nói thật, ngắn, đúng tuổi: "nhà mình có mẹ và con", "bố con không ở cùng nhà mình". Trẻ mầm non không cần câu chuyện đầy đủ.
• Nhắc lại rằng không phải lỗi của con — kể cả khi con chưa hỏi.
• Trả lời lại mỗi lần con hỏi, bình tĩnh như lần đầu. Con sẽ hỏi nhiều lần trong nhiều năm.
• Đừng nói xấu người kia trước mặt con, dù có lý do. Con mang một nửa từ người đó, và con hiểu lời chê đó là chê cả mình.
• Đừng để con làm người đưa tin giữa hai người lớn.
• Con hỏi "sao bạn có bố mà con không có" thì nói bình thường: "mỗi nhà một kiểu, nhà mình thế này". Đừng né tránh và cũng đừng làm to chuyện.

Giữ sức cho chính mình

Đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất, và cũng là phần hỏng trước nhất.

• Hạ chuẩn nhà cửa và bữa cơm xuống. Nhà không cần gọn; bữa không cần ba món.
• Nhận giúp đỡ khi có người đề nghị — nhiều người ngại nhận vì sợ mang ơn, rồi kiệt sức một mình.
• Giữ lấy vài tiếng mỗi tuần không phải trông con, dù chỉ để ngủ.
• Đừng gánh cả vai người kia: không cần vừa là bố vừa là mẹ. Một người lớn ổn định là đủ cho một đứa trẻ.
• Tìm những người cùng hoàn cảnh — họ hiểu những thứ không cần giải thích.
• Buồn kéo dài, mất ngủ, không thiết gì thì đi khám. Người chăm con mà kiệt sức thì con chịu trước tiên.

Khi nào thì nên để ý ở con

• Con thụt lùi kéo dài: đái dầm lại, bám mẹ không rời, bỏ nói.
• Con không chịu đi học vì sợ về nhà không thấy mẹ.
• Con nhận trách nhiệm quá tuổi: lo lắng cho người lớn, cố làm người lớn vui, không dám kể chuyện buồn của mình.
• Con thay đổi hẳn sau một sự việc: người kia xuất hiện rồi biến mất, chuyển nhà, đổi người chăm.

Khi đó nên nói với cô và đưa con đi khám để được đánh giá.

Điều đáng nhớ

Trẻ cần một vài người lớn ổn định và một nếp đều đặn — không cần đủ số người trong ảnh gia đình.

Việc phải bù lại không phải là cố làm cả hai vai, mà là dựng sẵn phương án hai: hai người đón đã đăng ký, vài nhà hàng xóm quen mặt, giấy tờ lo xong từ lúc chưa cần, và một khoảng nghỉ cho chính mình mỗi tuần. Bốn thứ đó giữ được thì những ngày kẹt chỉ còn là ngày mệt.