Ở nhiều nơi, mất điện vài tiếng là chuyện của tuần nào cũng có: vùng cuối nguồn, khu đang thi công, xã đảo chạy máy phát theo giờ, khu dân cư mới chưa hoàn thiện lưới, và các tỉnh vào mùa nắng nóng cao điểm. Mất nước thì đi kèm — vì bơm cần điện.
Với nhà có con nhỏ, một buổi mất điện không phải chuyện lớn nếu đã chuẩn bị, nhưng là chuyện rất mệt nếu không.
Chuẩn bị một lần, dùng cả năm
- Đèn pin hoặc đèn sạc để ở chỗ cố định mà cả nhà đều biết — không phải đi mò trong tối. Kiểm pin mỗi vài tháng.
- Một bình nước dự trữ luôn đầy, đậy kín.
- Sạc dự phòng cho điện thoại, để người lớn còn gọi được.
- Quạt sạc hoặc quạt tích điện nếu ở vùng nóng — thứ đáng đầu tư nhất trong danh sách này.
- Thuốc thường dùng, nhiệt kế ở chỗ dễ lấy.
- Biết lịch cắt điện nếu khu mình cắt theo lịch; biết số điện lực và số của ban quản lý.
Nến là thứ nên tránh khi nhà có trẻ nhỏ. Đèn sạc rẻ hơn một lần cháy rất nhiều.
Mất điện: giữ an toàn
- Không dùng nến, không đốt đèn dầu ở chỗ trẻ chơi hay cạnh chỗ ngủ.
- Máy phát điện chạy ngoài trời hoặc chỗ thoáng, tuyệt đối không chạy trong nhà, trong phòng kín hay ngay cửa — khí thải máy phát gây ngộ độc và đã có nhiều trường hợp cả nhà cùng bị.
- Dây điện tạm nối dài: không để chạy lệt bệt trên nền ẩm, không cho trẻ lại gần.
- Cầu thang, bậc thềm trong tối: bế con hoặc nắm tay, đừng để trẻ tự đi.
- Khi có điện lại: kiểm bàn là, bếp điện, ấm siêu tốc — thiết bị bật sẵn lúc mất điện sẽ chạy trở lại khi không ai để ý.
Trời nóng mà mất điện
Đây là ca mệt nhất, nhất là với trẻ dưới ba tuổi:
- Cho con uống nước thường xuyên, đừng đợi con đòi.
- Lau người bằng khăn ấm — mát và dễ chịu hơn là quạt tay liên tục.
- Quần áo mỏng, thoáng, cởi bớt lớp.
- Mở cửa đối lưu hai phía nếu an toàn; nếu không thì tìm chỗ mát hơn trong nhà.
- Sang nhà có điện: nhà người quen, quán, siêu thị — không phải chuyện ngại, đó là cách hợp lý khi có trẻ nhỏ.
- Dấu hiệu trẻ quá nóng: mặt đỏ bừng, lừ đừ, môi khô, ít tiểu, hoặc da khô không ra mồ hôi. Đưa vào chỗ mát, cho uống từng ngụm nhỏ; li bì hay nôn nhiều thì đi khám ngay.
Mất nước: nước cho con là ưu tiên
- Nước uống và pha sữa phải là nước sạch — dùng nước đóng chai hoặc nước đã đun sôi để nguội đã trữ sẵn. Đây là chỗ không nên tiết kiệm.
- Trữ nước thì phải đậy kín: lu, thùng, xô đầy nước là nơi trẻ nhỏ đuối nước ngay trong nhà, và cũng là nơi muỗi đẻ.
- Vẫn phải rửa tay cho con trước khi ăn — dùng ít nước nhưng đừng bỏ.
- Nước rửa để riêng nước uống, ghi nhãn hoặc dùng vật chứa khác nhau.
- Nước mới có lại thường đục: xả bỏ một lúc trước khi dùng, và vẫn đun sôi cho con.
Thức ăn khi mất điện dài
- Hạn chế mở tủ lạnh — đóng kín thì giữ lạnh được khá lâu.
- Sữa đã pha thì không để lâu; pha từng cữ, uống trong vòng một, hai tiếng.
- Đồ ăn của trẻ nấu ít một, ăn ngay, không để dành sang bữa sau.
- Nghi ngờ thức ăn đã hỏng thì bỏ — tiếc một bữa nhẹ hơn nhiều so với một đêm tiêu chảy.
- Chuẩn bị sẵn vài món không cần tủ lạnh: sữa hộp tiệt trùng, cháo ăn liền, bánh — dùng cho hôm mất điện dài.
Hỏi trường về phương án của lớp
- "Lớp mất điện thì các cháu ngủ trưa thế nào ạ?"
- "Bếp có nấu được không khi mất điện, mất nước ạ?"
- "Trường có nước dự trữ không ạ?"
- "Nếu phải cho các cháu nghỉ, trường báo gia đình bằng cách nào ạ?"
Nếu trường gặp khó, đây là việc phụ huynh góp được: góp bình nước, góp quạt sạc, góp tiền mua bồn chứa. Và đây cũng là đề xuất cụ thể dễ được tiếp thu trong họp phụ huynh.
Buổi tối mất điện với trẻ nhỏ
Trẻ sợ tối là chuyện thường. Vài cách làm cho buổi tối đó dễ chịu hơn:
- Bật đèn sạc ở chỗ con thấy ngay khi mất điện, đừng để con ngồi trong tối dù chỉ một phút.
- Nói đơn giản, không doạ: "mất điện thôi, lát nữa có lại".
- Biến thành trò chơi: soi bóng trên tường, kể chuyện, hát. Trẻ nhớ những tối như vậy rất lâu — và nhớ theo hướng vui nếu người lớn bình tĩnh.
- Giữ giờ ngủ dù nóng và ồn hơn thường lệ.
- Không để con cầm điện thoại cả tối chỉ vì không có gì khác để làm.
Điều đáng nhớ
Mất điện mất nước là chuyện của hạ tầng, không sửa được từ trong nhà. Nhưng một chiếc đèn sạc, một bình nước luôn đầy và một quạt tích điện đổi được cả năm bớt vất vả — và quan trọng hơn, đổi được sự bình tĩnh của người lớn, thứ mà trẻ con cảm nhận rõ nhất.