Ở các khu đô thị và quận đông dân, có nơi chỉ trong bán kính hai cây số đã có hơn chục trường mầm non tư thục. Mỗi trường một tờ rơi, một trang mạng xã hội, một chương trình nghe rất hay. Phụ huynh không thiếu lựa chọn — thiếu cách so cho đúng.
Bài này là cách đọc những gì trường quảng cáo, và cách so vài trường mà không rối.
Bốn cụm từ hay gặp và nghĩa thật của chúng
"Chương trình quốc tế" / "chuẩn quốc tế". Cụm này không có định nghĩa thống nhất. Cần hỏi cụ thể: chương trình tên gì, do ai xây dựng, có chứng nhận gì, và một ngày của con diễn ra thế nào. Câu hỏi cuối là câu hữu ích nhất — nó biến lời quảng cáo thành thời gian biểu thật.
"Montessori". Đây là một phương pháp có thật, nhưng tên gọi không được bảo hộ nên ai cũng dùng được. Hỏi: giáo viên được đào tạo ở đâu, bao lâu; lớp có đủ bộ giáo cụ không; trẻ có được tự chọn hoạt động không hay vẫn học đồng loạt theo hiệu lệnh.
"Song ngữ". Hỏi thẳng: mỗi ngày bao nhiêu phút có giáo viên nói tiếng Anh, giáo viên là người nước ngoài hay người Việt, có cố định một người không hay thay liên tục. Nghe con hát được vài bài tiếng Anh không nói lên nhiều điều.
"Ăn theo thực đơn dinh dưỡng". Hỏi: thực đơn tuần có dán không, có đổi theo ngày không, thực phẩm mua ở đâu, có lưu mẫu thức ăn không, và xin xem bếp. Nơi sẵn sàng cho xem bếp thường là nơi đáng tin.
Ba thứ phải kiểm, không thương lượng
- Giấy phép hoạt động. Xin xem bản gốc. Với nhóm trẻ độc lập, đó là quyết định của UBND phường, xã, có ghi số trẻ được phép nhận.
- Số trẻ trên số cô, đếm vào giờ đông trẻ nhất. Trẻ càng nhỏ càng cần nhiều người trông.
- Bếp và lối thoát hiểm. Trường trong nhà ống cải tạo hoặc khối đế chung cư thì lối thoát là câu hỏi bắt buộc.
Ba thứ này không đổi được bằng cơ sở vật chất đẹp hay chương trình hay.
Đi xem: nhìn hành vi, đừng nhìn đồ đạc
Phòng ốc, đồ chơi, màu sơn là thứ dễ thấy và dễ đầu tư. Thứ quyết định trải nghiệm của con thì phải đứng xem mới thấy:
- Cô nói với trẻ thế nào. Nghe vài phút là biết: giọng bình thường hay giọng quát, gọi tên trẻ hay gọi trống không.
- Trẻ có dám lại gần cô không. Trẻ được đối xử tử tế thì tự nhiên sán lại.
- Trẻ đang làm gì: có hoạt động, hay ngồi im trước màn hình.
- Cô xử lý thế nào khi có trẻ khóc, trẻ giành đồ chơi. Đây là lúc nhìn ra nhiều nhất.
- Chỗ ngủ trưa: đủ chỗ nằm, thoáng, chăn gối riêng.
- Nhà vệ sinh: sạch, vừa tầm trẻ, có xà phòng.
Đi vào giữa buổi sáng hoặc giờ ăn trưa, đừng đi chiều muộn khi lớp đã dọn dẹp và trẻ về gần hết.
Tiền: so chi phí thật cả năm, không so học phí tháng
Đây là chỗ các trường khác nhau nhiều nhất, và cũng là chỗ dễ so sai nhất.
- Hỏi: một tháng bình thường gia đình đóng tổng bao nhiêu? Hỏi con số cuối cùng, không hỏi từng mục.
- Hỏi các khoản đầu năm: ghi danh, cơ sở vật chất, đồng phục, đồ dùng, chăn gối, bảo hiểm.
- Hỏi khoản phát sinh trong năm: ngoại khoá, chụp ảnh, lễ hội, lớp năng khiếu.
- Hỏi về tháng hè: trường nghỉ bao lâu, có mở lớp hè không, mức thu thế nào.
- Xin xem một phiếu thu gần đây — đây là câu hiệu quả nhất, phiếu thu thật nói đủ hơn mọi lời giải thích.
Nhân con số tháng với số tháng học, cộng khoản đầu năm và phát sinh, rồi chia lại cho 12. Con số đó mới so được giữa các trường.
Ưu đãi và cam kết: đọc kỹ phần chữ nhỏ
- Giảm học phí khi đóng trọn năm: hỏi rõ nếu nghỉ giữa chừng thì hoàn lại thế nào. Đây là câu hỏi quan trọng và ít người hỏi.
- Phí giữ chỗ: có được trừ vào học phí không, không học nữa thì có hoàn không.
- Ưu đãi khai trường: áp dụng bao lâu, năm sau giá thế nào.
- Tăng học phí hằng năm: hỏi mấy năm qua trường tăng bao nhiêu — quá khứ nói nhiều hơn lời hứa.
- Mọi thoả thuận nên có trên giấy, không chỉ nói miệng lúc tư vấn.
Cách so vài trường mà không rối
Khi có nhiều lựa chọn, đừng so tất cả mọi mặt cùng lúc. Làm theo ba bước:
- Loại trước bằng ba tiêu chí cứng: khoảng cách chạy được mỗi ngày, giờ giấc hợp ca làm, chi phí trong khả năng. Thường chỉ còn hai, ba trường.
- Kiểm ba thứ không thương lượng ở những trường còn lại: giấy phép, số cô trên số trẻ, bếp và lối thoát.
- Đi xem và nghe cách cô nói với trẻ. Tới đây thì thường tự rõ nên chọn cái nào.
Ghi ra giấy khi đi xem — sau ba trường thì ký ức trộn hết vào nhau.
Hỏi phụ huynh đang gửi — nhưng hỏi đúng câu
Hỏi "trường có tốt không" thì ai cũng trả lời chung chung. Hỏi những câu cụ thể thì ra chuyện:
- Con chị đi học được bao lâu rồi?
- Có bao giờ chị phải đón muộn không, cô xử lý thế nào?
- Con ốm ở lớp thì cô báo chị nhanh không?
- Năm ngoái có khoản nào phát sinh ngoài dự tính không?
- Cô giáo lớp con có hay thay đổi không?
Câu cuối đáng giá hơn người ta tưởng: trường thay cô liên tục là dấu hiệu của chuyện bên trong, và trẻ mầm non thì cần một người quen thuộc chứ không cần một khuôn mặt mới mỗi vài tháng.
Sau khi chọn rồi
- Vài tuần đầu là thời gian thử thật — xem con về nhà thế nào, ăn ngủ ra sao, kể gì về cô.
- Thỉnh thoảng đón sớm hơn giờ quen để thấy lớp lúc bình thường.
- Có băn khoăn thì nói thẳng với cô trước, đừng bàn vòng ngoài.
- Đổi trường không phải là thất bại nếu chỗ cũ thật sự không ổn — nhưng cho con vài tuần làm quen trước khi kết luận, vì tuần đầu trẻ nào cũng khóc.
