Một căn nhà phố ba tầng trong hẻm, tầng trệt kê bàn ghế trẻ con, tầng hai làm chỗ ngủ trưa, ban công bịt khung sắt chống trộm. Cửa duy nhất là cửa cuốn ngoài mặt hẻm, rộng hai mét rưỡi.
Đây là hình dạng của hàng nghìn nhóm trẻ và trường mầm non tư thục nhỏ ở TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Bình Dương. Chúng giải quyết một nhu cầu có thật — gần nhà, giờ mềm, học phí vừa. Nhưng có một nhóm câu hỏi mà phụ huynh gần như không bao giờ hỏi, và đó lại là nhóm quan trọng nhất.
Lối thoát — câu hỏi đầu tiên nên hỏi
- Có mấy lối ra khỏi nhà — chỉ cửa chính hay còn lối sau, lối lên sân thượng, lối sang nhà bên?
- Cửa cuốn có bộ mở bằng tay khi mất điện không, và người trực có biết dùng không?
- Ban công và cửa sổ bịt khung sắt thì có ô cửa thoát mở được không, chìa khoá treo ở đâu?
- Cầu thang có bị chắn bằng đồ đạc, xe máy, hàng hoá không?
- Sân thượng có lối lên và có mở được không — nhiều ca thoát được là nhờ lối này.
- Trẻ ngủ trưa ở tầng mấy, và mấy người lớn có mặt lúc đó?
Đây không phải câu hỏi làm khó ai. Một cơ sở làm nghiêm túc sẽ trả lời được ngay, và nhiều chủ cơ sở sẽ mừng vì có phụ huynh hỏi.
Những thứ nên nhìn tận mắt
- Bình chữa cháy: có không, còn hạn không, để chỗ lấy được không hay kẹt sau tủ.
- Dây điện: có câu tạm, nối tạm, ổ cắm quá tải không.
- Bếp ga và bình ga đặt ở đâu, có gần chỗ trẻ chơi không.
- Xe máy để trong nhà — nhiều cơ sở để xe ngay lối ra, đây là nguy cơ cháy lớn nhất ở nhà phố.
- Chỗ ngủ trưa: thoáng không, có quạt, có cửa sổ không.
- Nhà vệ sinh: sạch không, sàn có trơn không, có bậc kê chân cho trẻ không.
- Hẻm vào: xe cứu hoả hoặc xe cấp cứu vào được tới đâu.
Hỏi về giấy tờ và con người
- Cơ sở có phép không, ai đứng tên, được ghi nhận nhận bao nhiêu trẻ, thực tế đang nhận bao nhiêu.
- Người trông có bằng sư phạm mầm non không, mấy người trông bao nhiêu cháu.
- Đã ai học sơ cứu chưa, học bao lâu rồi — hỏi cụ thể, đừng nhận câu "có chị".
- Bếp ăn có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không, thực phẩm mua ở đâu.
- Con ốm, con ngã thì báo ai, đưa đi đâu — hỏi tên phòng khám gần nhất.
- Học phí và các khoản thu ghi ra giấy, nghỉ giữa chừng có hoàn không.
- Có hợp đồng hay thoả thuận bằng văn bản không.
Điều nên làm sau khi đã gửi
- Ghé đón sớm vài lần không báo trước. Nhìn một buổi thường ngày nói nhiều hơn một buổi tham quan có hẹn.
- Để ý số trẻ thực tế có tăng dần theo tháng không.
- Hỏi con mỗi ngày một câu bình thường về việc ở lớp — không tra hỏi.
- Giữ liên lạc với vài phụ huynh khác trong nhóm — đây là kênh biết chuyện nhanh nhất.
- Đề nghị cơ sở tổ chức một buổi tập thoát hiểm cho cả cô và trẻ. Nhiều nơi sẵn sàng làm nếu có người đề nghị.
Dạy con ở nhà — phần nhà mình làm được
- Dạy con biết tên mình, tên bố mẹ, và một số điện thoại — tập bằng bài hát cho dễ nhớ.
- Dạy con nghe còi báo thì đi theo cô, không chạy đi lấy đồ, không trốn dưới gầm bàn.
- Dạy con không chơi với bật lửa, diêm, ổ cắm — và cất những thứ đó ở nhà cho đúng chỗ.
- Nhà mình cũng nên có lối thoát thứ hai: nếu ban công bịt sắt thì làm ô cửa mở được, treo chìa ở chỗ cố định mà người lớn nào trong nhà cũng biết.
- Không để xe máy và bình ga chắn lối ra ở chính nhà mình.
Khi thấy điều không ổn
- Nói thẳng với chủ cơ sở trước, cụ thể về việc mình thấy, không nói vòng.
- Không sửa thì báo phường hoặc phòng giáo dục và đào tạo của quận huyện — họ là nơi quản lý việc cấp phép và kiểm tra.
- Chuyện an toàn thì không nên chờ: một tuần chờ đợi ở đây khác hẳn một tuần chờ đợi về chuyện học phí.
- Nói với các phụ huynh khác — nhiều người cùng có ý kiến thì cơ sở sửa nhanh hơn hẳn.
Điều đáng nhớ
Nhóm trẻ trong hẻm không xấu. Rất nhiều nơi làm tử tế và là chỗ dựa thật của các gia đình đi làm ca, thu nhập vừa, không có ông bà đỡ.
Nhưng có ba câu phải hỏi trước khi gửi, và hỏi một lần thôi: có mấy lối ra · cửa cuốn mở tay được không · trẻ ngủ trưa ở tầng mấy với mấy người lớn. Ba câu đó mất năm phút, và không có câu nào trong đó là làm khó ai cả.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi đầu tiên nên hỏi khi gửi con vào nhóm trẻ nhà phố là gì?
Hỏi có mấy lối ra khỏi nhà, chỉ cửa chính hay còn lối sau và lối lên sân thượng. Hỏi cửa cuốn có bộ mở bằng tay khi mất điện không và người trực có biết dùng không, ban công bịt khung sắt thì có ô cửa thoát mở được không và chìa khoá treo ở đâu, cầu thang có bị chắn bằng xe máy hay hàng hoá không.
Những thứ nào nên nhìn tận mắt?
Bình chữa cháy có còn hạn và để chỗ lấy được không, dây điện có câu tạm hay ổ cắm quá tải không, bếp ga và bình ga đặt ở đâu, xe máy có để ngay lối ra không vì đó là nguy cơ cháy lớn nhất ở nhà phố. Ngoài ra là chỗ ngủ trưa có thoáng không, nhà vệ sinh có trơn không, và hẻm vào thì xe cứu hoả vào được tới đâu.
Giấy tờ và con người thì hỏi gì?
Hỏi cơ sở có phép không và ai đứng tên, được ghi nhận nhận bao nhiêu trẻ và thực tế đang nhận bao nhiêu, người trông có bằng sư phạm mầm non không, đã ai học sơ cứu chưa và học bao lâu rồi, bếp ăn có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm không, con ốm con ngã thì báo ai đưa đi đâu, và học phí có ghi ra giấy không.
Sau khi đã gửi thì nên làm gì?
Ghé đón sớm vài lần không báo trước vì nhìn một buổi thường ngày nói nhiều hơn một buổi tham quan có hẹn, để ý số trẻ thực tế có tăng dần theo tháng không, hỏi con mỗi ngày một câu bình thường, giữ liên lạc với vài phụ huynh khác, và đề nghị cơ sở tổ chức một buổi tập thoát hiểm cho cả cô và trẻ.
Thấy điều không ổn thì làm gì?
Nói thẳng và cụ thể với chủ cơ sở trước; nếu không sửa thì báo phường hoặc phòng giáo dục và đào tạo của quận huyện vì đó là nơi quản lý việc cấp phép và kiểm tra. Chuyện an toàn thì không nên chờ, và nói với các phụ huynh khác vì nhiều người cùng có ý kiến thì cơ sở sửa nhanh hơn hẳn.
