Ở nông thôn và cả thành phố, có những tháng trong năm mà tuần nào cũng có việc: cưới hỏi, giỗ chạp, đầy tháng, thôi nôi, mừng thọ, tân gia, khánh thành. Mùa cưới thường dồn vào cuối năm và đầu xuân; giỗ chạp thì rải theo lịch âm của từng dòng họ.
Trẻ mầm non thường được mang theo hết. Và sau vài tuần như vậy, người lớn nhận ra con ăn vặt cả ngày, ngủ muộn, ốm vặt và nghỉ học liên tục.
Vì sao đi cỗ lại mệt cho trẻ nhỏ
- Lệch giờ ăn giờ ngủ — cỗ thường muộn, và trẻ phải chờ.
- Ăn vặt liên tục: bánh kẹo, nước ngọt, hạt dưa — no ngang rồi bỏ bữa chính.
- Đông người, ồn, nóng — trẻ mệt nhanh hơn người lớn nhiều.
- Nhiều người bế, nhiều người cho ăn — không ai biết con đã ăn gì.
- Thức khuya rồi hôm sau dậy không nổi, thành nghỉ học.
Quyết định trước: đi hay không đi
Không phải đám nào cũng nên mang con theo. Vài cách cân nhắc:
- Đám gần, buổi trưa, xong sớm — mang con theo được.
- Đám xa, buổi tối, kéo tới khuya — gửi con ở nhà với một người lớn, hoặc để một người ở nhà với con.
- Đám tang, đám có đông người lạ và nhiều rượu — cân nhắc kỹ hơn; nếu vẫn đi thì về sớm.
- Hôm sau là ngày đi học — đó là lý do chính đáng để về sớm hoặc không đi.
Không đi được cũng không sao. Nhà có con nhỏ là lý do ai cũng hiểu — và hiểu hơn nhiều so với việc mang một đứa trẻ mệt lả tới ngồi tới khuya.
Nếu mang con theo: sáu việc
- Cho con ăn no bữa chính trước khi đi — đừng để con đói rồi trông vào cỗ.
- Mang theo nước và đồ ăn quen của con.
- Giao rõ một người trông con trong suốt buổi. Chỗ đông người mà "cả nhà cùng để mắt" là công thức dẫn tới lạc hoặc tai nạn.
- Nói trước với mọi người: đừng cho cháu ăn thêm, nhất là khi con có dị ứng. Nói nhẹ nhàng nhưng nói rõ.
- Chuẩn bị một chỗ nghỉ cho con — góc yên tĩnh, một manh chiếu. Trẻ mệt cần nằm chứ không cần thêm người bế.
- Về sớm. Đây là việc quan trọng nhất trong sáu việc.
An toàn ở đám tiệc
- Bếp dã chiến, nồi lớn, nước sôi, bếp gas đặt ngoài sân — khu vực nguy hiểm nhất của mọi đám. Không cho trẻ lại gần, dặn cả người nhà.
- Rượu bia: ly để thấp, trẻ với tay là uống được. Đã có nhiều ca trẻ ngộ độc rượu ở đám tiệc.
- Không ai cho trẻ nếm rượu bia dù chỉ một chút — nói thẳng với người lớn trong nhà.
- Đi lại của xe cộ: đám đông thì xe ra vào liên tục, trẻ chạy giữa sân là rủi ro thật.
- Ao, giếng, bể nước ở nhà quê: đây là lúc người lớn bận nhất và trẻ tự do nhất — đậy kín và rào lại trước khi đám bắt đầu.
- Pháo, nến, bếp than: giữ khoảng cách.
- Thức ăn để lâu ngoài trời: chọn món mới ra, đừng cho con ăn đồ đã bày từ đầu buổi.
Giữ giấc ngủ — thứ mất đầu tiên
- Đặt giờ về cho cả nhà trước khi đi, và giữ đúng giờ đó.
- Con ngủ gật thì về, đừng đánh thức để chơi tiếp.
- Về tới nhà thì cho ngủ ngay, bỏ qua tắm rửa kỹ càng nếu đã quá muộn — giấc ngủ quan trọng hơn.
- Hôm sau vẫn dậy đúng giờ đi học. Ngủ nướng một hôm thì hôm sau lại lệch tiếp, thành cả tuần lệch nhịp.
- Mùa nhiều việc thì đặt luật cho cả nhà: tối nào có việc thì con ngủ ở nhà với ai, hôm nào con đi cùng.
Ăn uống mùa cỗ bàn
- Vẫn giữ ba bữa chính dù cả nhà ăn cỗ. Trẻ ăn cỗ thì thường ăn được rất ít món hợp bụng.
- Hạn chế nước ngọt và bánh kẹo — không cấm hẳn, nhưng đừng để con cầm cả ngày.
- Đồ ăn lạ: mùa cỗ không phải lúc thử món mới, nhất là với trẻ hay dị ứng.
- Món tái, gỏi, tiết canh, rượu nếp: tuyệt đối không cho trẻ mầm non.
- Con đau bụng, nôn, tiêu chảy sau đám: bù nước bằng oresol pha đúng tỷ lệ; li bì, nôn liên tục, không tiểu thì đi khám ngay.
Đừng để mùa việc thành mùa nghỉ học
Đây là cái giá hay bị bỏ qua. Vài đám rải trong một tháng, mỗi đám nghỉ một buổi, cộng lại thành gần nửa tháng không tới lớp.
- Đi cỗ trưa thì chiều vẫn cho con đi học nếu còn kịp.
- Báo cô mỗi khi nghỉ và nói khi nào đi lại.
- Về quê ăn giỗ dài ngày: cân nhắc cho con về cùng hay ở lại đi học — nếu ở lại thì phải có người trông rõ ràng.
- Sau đợt nhiều việc, đưa con trở lại nếp ngay: giờ ngủ, giờ ăn, đi học đều — mất vài hôm là về nhịp.
Điều đáng giữ
Cỗ bàn, giỗ chạp là chỗ trẻ biết mình thuộc về một dòng họ, nhận ra người thân, thấy cách người lớn đối đãi với nhau. Đó là phần văn hoá không có ở lớp học nào, và đáng cho con tham gia.
Chỉ cần ba việc là giữ được cả hai: một người được giao trông con, ăn no trước khi đi, và về trước giờ ngủ của con.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mang trẻ mầm non đi cỗ không?
Tuỳ đám. Đám gần, buổi trưa, xong sớm thì mang theo được. Đám xa, buổi tối, kéo tới khuya thì nên gửi con ở nhà với một người lớn. Không đi được cũng không sao vì nhà có con nhỏ là lý do ai cũng hiểu.
Mang con theo thì cần làm gì?
Sáu việc: cho con ăn no bữa chính trước khi đi, mang theo nước và đồ ăn quen, giao rõ một người trông con suốt buổi, nói trước với mọi người đừng cho cháu ăn thêm, chuẩn bị một chỗ nghỉ yên tĩnh cho con, và về sớm.
Chỗ nào ở đám tiệc nguy hiểm nhất với trẻ?
Bếp dã chiến với nồi lớn và nước sôi đặt ngoài sân là khu nguy hiểm nhất. Tiếp đó là ly rượu bia để thấp mà trẻ với tay được, xe cộ ra vào liên tục, và ao giếng bể nước ở nhà quê vì đó là lúc người lớn bận nhất còn trẻ tự do nhất.
Món nào không nên cho trẻ mầm non ăn ở đám?
Món tái, gỏi, tiết canh và rượu nếp thì tuyệt đối không. Ngoài ra nên tránh đồ đã bày từ đầu buổi để lâu ngoài trời, hạn chế nước ngọt bánh kẹo, và không thử món lạ trong mùa cỗ nhất là với trẻ hay dị ứng.
Làm sao để mùa cỗ bàn không thành mùa nghỉ học?
Đi cỗ trưa thì chiều vẫn cho con đi học nếu còn kịp, báo cô mỗi khi nghỉ và nói khi nào đi lại, cân nhắc kỹ khi về quê ăn giỗ dài ngày, và sau đợt nhiều việc thì đưa con trở lại nếp ngay về giờ ngủ giờ ăn và đi học đều.
