Khói thuốc trong nhà và những cơn ho không dứt của con

Con ba tuổi ho suốt mùa, uống thuốc thì đỡ, hết thuốc lại ho. Đi khám nhiều lần, bác sĩ hỏi một câu mà ít ai nghĩ tới: trong nhà có ai hút thuốc không?

Ông nội hút ngoài sân, bố hút ở ban công, chú hút trong nhà khi có khách. Không ai hút trước mặt cháu. Nhưng đường thở của một đứa trẻ ba tuổi thì không phân biệt được chuyện đó.

Vì sao trẻ chịu ảnh hưởng nặng hơn người lớn

• Đường thở nhỏ và còn đang phát triển — cùng một lượng khói thì tổn thương nhiều hơn.
• Trẻ thở nhanh hơn người lớn, nên hít vào nhiều hơn tính theo cân nặng.
• Con ở trong nhà nhiều giờ mỗi ngày và bò, chơi ngay trên sàn — nơi bụi khói lắng xuống.
• Con không tránh được: không ra chỗ khác được, không nói được là mình khó chịu.

Hậu quả hay gặp nhất không phải chuyện xa xôi mà là ho kéo dài, viêm đường hô hấp lặp lại, viêm tai giữa, và hen nặng lên — đúng nhóm bệnh làm trẻ nghỉ học nhiều nhất.

Ba điều nhiều người tin mà không đúng

1. "Hút ngoài ban công là không sao." Khói theo gió vào nhà, và chất độc bám lại trên quần áo, tóc, tay của người hút — con ôm bố là tiếp xúc luôn. Đây là thứ mà mở cửa hay bật quạt không giải quyết được.
2. "Hút xong một lúc rồi bế con thì được." Chất bám trên áo và tay tồn tại lâu hơn nhiều so với mùi mà mình ngửi thấy.
3. "Thuốc lá điện tử, thuốc lào thì nhẹ hơn." Đây vẫn là khói và hơi chứa chất độc trong không gian con thở; không có mức nào là an toàn cho trẻ nhỏ.

Những việc làm được ngay

• Quy ước cả nhà: không hút trong nhà và trong xe — kể cả khi con không có mặt, vì chất bám lại trên đồ đạc.
• Người hút thì rửa tay, thay áo trước khi bế con.
• Không hút khi đang bế con, đang chở con, dù là quãng ngắn.
• Nói với khách tới nhà một câu nhẹ: "nhà có cháu nhỏ, anh hút giúp em ngoài kia nhé". Nói trước thì không ai mất lòng.
• Không để tàn thuốc, bật lửa, bao thuốc trong tầm với — trẻ nuốt phải đầu lọc hoặc tàn thuốc là chuyện có thật.
• Mở cửa thông gió giúp một phần, nhưng không thay được việc không hút trong nhà.

Nói với người trong nhà thế nào

Đây là phần khó nhất — nhất là khi người hút là ông, là bố chồng, là khách.

• Nói về đứa trẻ, không nói về người hút: "cháu dạo này ho nhiều, bác sĩ dặn nhà mình tránh khói" — thay vì "bố bỏ thuốc đi".
• Đề nghị một việc cụ thể và nhỏ: hút ngoài sân, thay áo trước khi bế cháu. Dễ nhận hơn là đòi bỏ hẳn.
• Nhờ bác sĩ nói giúp khi đi khám — lời của nhân viên y tế thường có sức nặng hơn lời con dâu, con trai.
• Đừng làm chuyện này thành trận cãi nhau trước mặt con.
• Ghi nhận khi người ta đã cố — bớt được một điếu trong nhà cũng là bớt.
• Người muốn bỏ thuốc thì hỏi trạm y tế hoặc bác sĩ về cách hỗ trợ; bỏ được là thứ tốt nhất cho cả nhà chứ không riêng đứa trẻ.

Ở lớp và ngoài đường

• Hỏi trường có quy định không hút thuốc trong khuôn viên không — theo quy định thì cơ sở giáo dục là nơi cấm hút thuốc.
• Khu vực cổng trường, chỗ chờ đón con là nơi hay có người hút — nói với trường nếu việc đó thường xuyên.
• Quán ăn, bến xe, đám cưới: chọn chỗ ngồi thoáng, tránh chỗ nhiều người hút, và không ngại đổi chỗ.
• Nhà xe, nhà trọ chung mà khói vào phòng thì trao đổi với chủ nhà.

Dấu hiệu nên cho con đi khám

• Ho kéo dài nhiều tuần, nhất là ho về đêm.
• Khò khè, thở nhanh, rút lõm ngực — đây là dấu hiệu phải đi ngay.
• Viêm đường hô hấp lặp lại nhiều đợt trong vài tháng.
• Đau tai, chảy dịch tai, nghe kém — viêm tai giữa hay đi kèm.
• Con có hen mà đợt nặng lên dày hơn.

Khi đi khám, nói thật với bác sĩ là trong nhà có người hút thuốc — đây là thông tin giúp bác sĩ rất nhiều, và không ai phán xét gì.

Điều đáng nhớ

Không cần ai phải bỏ thuốc ngay hôm nay để đứa trẻ trong nhà đỡ hơn. Chỉ cần một quy ước mà cả nhà giữ được: không hút trong nhà, không hút trong xe, và thay áo rửa tay trước khi bế cháu.

Ba việc đó không tốn đồng nào, và với nhiều đứa trẻ, chúng là khác biệt giữa một mùa đông ho suốt và một mùa đông đi học đều.