Cuối tuần cả nhà đi ăn. Con ba tuổi ngồi ghế nhựa cao, tay cầm đũa, trước mặt là bát bún nóng và một cốc nước đá. Bàn bên cạnh có nồi lẩu đang sôi.
Ăn hàng cùng trẻ nhỏ là chuyện bình thường ở Việt Nam. Nhưng có hai nhóm rủi ro khác nhau mà người lớn hay gộp làm một: bỏng và tai nạn ngay tại chỗ, và chuyện bụng dạ sau đó.
Bỏng — rủi ro số một, và xảy ra trong tích tắc
- Nồi lẩu, bếp cồn, bếp ga mini đặt ngay tầm tay trẻ là nguyên nhân bỏng nặng phổ biến nhất khi ăn hàng.
- Đừng để con ngồi cạnh nồi lẩu — cho con ngồi phía trong, người lớn ngồi chắn phía nồi.
- Bát canh, tô bún, ấm trà nóng để xa mép bàn và xa tầm với của con.
- Khăn trải bàn: trẻ kéo một cái là cả bàn đổ xuống — nhiều quán dùng khăn ni lông rất trơn.
- Ghế cao không có dây thì luôn có người lớn ngồi cạnh; trẻ đứng lên trên ghế là ngã đập đầu.
- Đừng bế con trên tay khi đang ăn đồ nóng hoặc khi đang bưng bát canh.
Nếu con bị bỏng: làm mát ngay dưới vòi nước sạch mát trong khoảng hai mươi phút, cởi bỏ quần áo chỗ bỏng nếu không dính vào da, che bằng vải sạch rồi đi cơ sở y tế. Không bôi nước mắm, kem đánh răng, mỡ trăn, không chọc vỡ bọng nước — đây là những cách truyền miệng làm vết bỏng nặng thêm và dễ nhiễm trùng.
Chọn món cho con
- Món nấu chín kỹ, còn nóng, vừa mới ra — tránh món để sẵn từ lâu ngoài không khí.
- Tránh đồ sống và tái với trẻ nhỏ: gỏi, nem chua, tiết canh, thịt tái, hải sản sống, trứng lòng đào.
- Rau sống, giá sống thì nên bỏ với trẻ mầm non.
- Đá viên và nước không rõ nguồn — cho con uống nước đóng chai hoặc nước ấm mang theo.
- Món cắt nhỏ trước khi đưa: xúc xích cắt dọc rồi cắt đôi, nho bổ đôi, thạch cắt nhỏ — nhóm này gây hóc nhiều nhất.
- Đừng để con vừa ăn vừa chạy quanh bàn — đây là tình huống hóc kinh điển ở quán.
- Nêm nhạt: xin bát riêng, chan ít nước dùng, tránh nước chấm mặn và cay.
Nhìn quanh quán một lượt
Không cần soi xét, chỉ cần nhìn ba chỗ:
- Chỗ rửa bát và chỗ để thực phẩm sống — có gần chỗ để đồ chín không.
- Người bán có che đậy thức ăn không, có dùng chung tay vừa lấy tiền vừa bốc đồ ăn không.
- Bàn ghế, bát đũa có sạch không, đũa có ẩm mốc không.
Quán quen, quán đông khách xoay vòng nhanh thường an toàn hơn quán vắng để đồ lâu. Với trẻ nhỏ thì hàng rong để ngoài nắng nhiều giờ là nhóm nên tránh.
Mang theo gì
- Bát, thìa, cốc riêng của con — vừa vệ sinh vừa vừa tay con.
- Nước uống của con.
- Khăn giấy ướt, khăn khô; rửa tay cho con bằng xà phòng trước khi ăn nếu quán có chỗ rửa.
- Một món ăn dặm quen phòng khi quán không có gì con ăn được — đỡ phải ép con ăn món lạ.
- Yếm hoặc áo thay.
Sau bữa ăn — dấu hiệu cần để ý
- Nôn nhiều, tiêu chảy nhiều lần trong vòng vài giờ tới một ngày sau ăn.
- Đau bụng dữ, sốt cao.
- Con lừ đừ, môi khô, tiểu ít, khóc không ra nước mắt — dấu hiệu mất nước, phải đi khám ngay.
- Phân có máu.
- Nổi mề đay, sưng môi mắt, khó thở sau khi ăn — nghi dị ứng thức ăn, đi cấp cứu ngay và nhớ con vừa ăn món gì.
Con tiêu chảy thì cho uống bù nước theo hướng dẫn của cơ sở y tế, tiếp tục cho ăn, và đừng tự mua thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ nhỏ. Cả nhà cùng ăn một món mà nhiều người cùng có triệu chứng thì nói rõ điều đó với bác sĩ.
Đi ăn cỗ, ăn tiệc đông người
- Món bày sẵn từ sớm trong trời nóng là nhóm rủi ro cao nhất — chọn món vừa mới bưng ra.
- Phân công rõ ai trông con trong từng quãng thời gian; ở tiệc đông, ai cũng tưởng người kia đang trông.
- Để ý bia rượu, nước ngọt có cồn trong tầm tay trẻ — trẻ uống nhầm là chuyện có thật.
- Con mệt thì về sớm, đừng để con thức tới khuya rồi hôm sau không đi học nổi.
Điều đáng nhớ
Ăn hàng cùng con không có gì phải kiêng dè. Chỉ cần nhớ ba việc, và cả ba mất chưa tới một phút: cho con ngồi xa nồi lẩu và đồ nóng, chọn món chín kỹ mới ra và cắt nhỏ, và mang nước uống riêng cho con.
Ba việc đó xử gần hết cả hai nhóm rủi ro — phần còn lại là bữa ăn vui của cả nhà.
