Hen suyễn, viêm mũi dị ứng, chàm, dị ứng thức ăn, hay ốm đường hô hấp — rất nhiều trẻ mầm non mang một trong những thứ đó. Không nặng tới mức phải ở nhà, nhưng đủ để việc đi học cần thêm vài thoả thuận với cô.
Bài này không thay lời bác sĩ. Nó nói về phần còn lại: chọn trường thế nào, nói với cô những gì, và chuẩn bị ra sao.
Điều quan trọng nhất: nói ra, và nói sớm
Nhiều gia đình giấu bệnh của con vì sợ trường từ chối nhận, hoặc sợ con bị nhìn khác. Nhưng giấu thì:
- Cô không biết để phòng — và phần lớn sự cố xảy ra vì người bên cạnh không biết.
- Khi con lên cơn hoặc phản ứng, cô mất thời gian đoán thay vì xử ngay.
- Con bị hiểu nhầm: bỏ ăn thì bị tưởng kén, ho nhiều thì bị tưởng lười vận động, gãi nhiều thì bị nhắc.
Nói ra không phải là xin xỏ. Đây là thông tin cô cần để làm việc của mình, và cô ở trường nào cũng đã gặp trẻ như vậy.
Một tờ giấy — thứ hiệu quả nhất
Đừng chỉ nói miệng lúc đưa con, vì cô có nhiều trẻ và nhiều việc. Viết ra một tờ giấy ngắn, đưa cô và xin dán ở chỗ lớp để được:
- Con bị gì, nói ngắn gọn bằng từ thông thường.
- Dấu hiệu cần để ý: ho ra sao, khò khè thế nào, nổi mẩn ở đâu, mặt tái, thở nhanh.
- Thứ cần tránh: món ăn nào, phấn hoa, bụi, vận động mạnh trong thời tiết nào.
- Phải làm gì khi có dấu hiệu: bước một, bước hai — viết đúng thứ tự.
- Thuốc của con: tên, liều, khi nào dùng, để ở đâu.
- Số điện thoại của hai người lớn, và của bác sĩ đang theo dõi nếu có.
- Khi nào thì gọi cấp cứu ngay — viết rõ, đừng để cô phải tự quyết.
Một tờ giấy như vậy hơn mười lần dặn miệng, và nó vẫn còn đó khi cô lớp thay hoặc có cô dạy thay.
Thuốc ở lớp: thoả thuận cho rõ
- Hỏi trường có nhận giữ thuốc không, và quy định thế nào — mỗi nơi một khác.
- Thuốc phải có nhãn rõ: tên con, tên thuốc, liều, giờ dùng. Tốt nhất là kèm đơn hoặc giấy hướng dẫn của bác sĩ.
- Hướng dẫn cô cách dùng nếu là bình xịt hen hoặc thuốc dùng khi có cơn — làm thử một lần cho cô xem.
- Kiểm hạn dùng mỗi tháng, thay thuốc hết hạn.
- Đừng gửi thuốc trong ba lô của con — trẻ khác lấy được.
Dị ứng thức ăn: nói thật cụ thể
- Ghi rõ món nào, không nói chung chung "hải sản" nếu chỉ dị ứng tôm.
- Ghi biểu hiện: nổi mẩn, sưng môi, nôn, khó thở — mức độ khác nhau thì cách xử khác nhau.
- Hỏi bếp có thay món cho con được không, và ai là người kiểm trước khi chia phần.
- Để ý cả món phụ và bánh kẹo sinh nhật ở lớp — đây là chỗ hay sơ suất nhất.
- Dặn con không ăn đồ bạn cho — dặn nhẹ nhàng, dặn đều, không doạ.
- Từng phản ứng nặng thì phải nói rõ: khi nào cô gọi cấp cứu ngay, không chờ gọi cho gia đình trước.
Chọn trường khi con hay ốm đường hô hấp
- Lớp có thoáng không, có mở cửa thông gió trong ngày không. Phòng kín cả ngày là điều kiện tệ với trẻ hen và dị ứng.
- Lớp có lau ẩm hằng ngày không — bụi là thứ kích hoạt cơn hen phổ biến nhất.
- Chăn gối có giặt định kỳ không, mỗi cháu một bộ riêng.
- Sân chơi ở phía nào: sát mặt đường lớn hay công trường thì cân nhắc.
- Sĩ số: lớp quá đông thì trẻ lây bệnh hô hấp nhiều hơn và cô khó để ý từng cháu.
- Không nuôi thú có lông trong lớp nếu con dị ứng lông.
Và một câu hỏi thẳng: "Trường đã từng có cháu bị hen chưa, khi đó cô xử thế nào ạ?" Câu trả lời cho biết nhiều hơn mọi lời cam kết.
Đừng để bệnh nhẹ thành lý do nghỉ học dài
Đây là chỗ cân nhắc khó. Nguyên tắc chung dễ nhớ:
- Con sốt, mệt, không chơi được, hoặc đang trong đợt cấp thì nghỉ — vừa để con hồi phục, vừa để không lây cho bạn.
- Con ổn định, chỉ mang bệnh nền thì vẫn đi học bình thường. Giữ con ở nhà quanh năm vì sợ ốm là lấy mất của con bạn bè, vận động và nếp sinh hoạt.
- Bác sĩ dặn kiêng gì thì làm đúng, nhưng đừng tự kiêng thêm.
- Trẻ hen được kiểm soát tốt thì chơi và chạy nhảy được — vận động là thứ tốt cho con, không phải thứ phải tránh.
Theo dõi và trao đổi định kỳ
- Hỏi cô mỗi tuần một lần về con: có ho nhiều không, có bỏ ăn không, có gãi nhiều không. Hỏi cụ thể thì trả lời được cụ thể.
- Ghi lại những đợt nặng: ngày nào, hoàn cảnh gì — mang theo khi đi khám, bác sĩ cần đúng thứ đó.
- Đổi mùa là lúc hay nặng lên: chuyển mùa, trời lạnh, trời hanh, mùa hoa — báo cô trước.
- Đổi cô, đổi lớp, đổi trường thì đưa lại tờ giấy và nói lại từ đầu. Đừng cho rằng trường đã lưu.
Nói với con thế nào
- Nói đơn giản và bình thường: "con hay bị ho nên mình mang thuốc theo", không biến chuyện đó thành một điều nặng nề.
- Đừng để con nghĩ mình yếu hơn bạn. Trẻ tin điều người lớn lặp đi lặp lại.
- Dạy con nói khi thấy khó chịu: "con khó thở", "con ngứa", "con đau bụng" — dạy đúng từ để con gọi được cô.
- Khen khi con tự nói ra, đó là kỹ năng sẽ theo con nhiều năm.
Một đứa trẻ có bệnh nền vẫn là một đứa trẻ bình thường đang đi học. Việc của người lớn chỉ là chuẩn bị đủ để con không phải ở nhà.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nói với trường về bệnh của con không?
Nên, và nói sớm. Giấu thì cô không biết để phòng, khi con có dấu hiệu thì cô mất thời gian đoán thay vì xử ngay, và con dễ bị hiểu nhầm là kén ăn hay lười vận động. Nói ra không phải xin xỏ mà là thông tin cô cần để làm việc của mình.
Nên đưa cho cô những thông tin gì?
Viết một tờ giấy ngắn thay vì dặn miệng: con bị gì bằng từ thông thường, dấu hiệu cần để ý, thứ cần tránh, phải làm gì theo thứ tự khi có dấu hiệu, thuốc gồm tên liều và để ở đâu, số của hai người lớn, và khi nào thì gọi cấp cứu ngay.
Gửi thuốc ở lớp cần lưu ý gì?
Hỏi trường có nhận giữ thuốc không và quy định thế nào, thuốc phải có nhãn rõ tên con tên thuốc liều và giờ dùng kèm giấy hướng dẫn của bác sĩ, làm thử một lần cho cô xem nếu là bình xịt, kiểm hạn dùng mỗi tháng, và đừng gửi thuốc trong ba lô của con.
Con hay ốm hô hấp thì chọn trường xem gì?
Lớp có thoáng và có mở cửa thông gió trong ngày không, có lau ẩm hằng ngày không vì bụi là thứ kích hoạt cơn hen phổ biến nhất, chăn gối có giặt định kỳ và riêng từng cháu không, sân chơi ở phía nào so với đường lớn, và sĩ số có quá đông không.
Con có bệnh nền thì nên cho nghỉ học nhiều không?
Con sốt, mệt, không chơi được hoặc đang trong đợt cấp thì nghỉ. Còn khi ổn định và chỉ mang bệnh nền thì vẫn đi học bình thường, vì giữ con ở nhà quanh năm vì sợ ốm là lấy mất của con bạn bè, vận động và nếp sinh hoạt. Trẻ hen được kiểm soát tốt vẫn chạy nhảy được.
