Trường báo lớp mẫu giáo không nhận cháu còn mặc bỉm. Hoặc ông bà giục "con nhà người ta bỏ bỉm từ lúc mười tám tháng". Hoặc con đã bỏ được rồi lại tè dầm liên tục sau khi đi lớp.
Đây là việc gần như nhà nào cũng trải qua, và cũng là việc dễ làm quá tay nhất. Bài này nói theo đúng thứ tự: khi nào bắt đầu, làm thế nào, và xử ra sao khi con lùi lại.
Dấu hiệu con đã sẵn sàng
Tuổi không quyết định — dấu hiệu mới quyết định. Phần lớn trẻ sẵn sàng trong khoảng hai tới ba tuổi, có bé sớm hơn, có bé muộn hơn, và cả hai đều bình thường.
- Bỉm khô được hai, ba tiếng liền — bàng quang đã giữ được.
- Con biết mình đang tè hoặc sắp tè: dừng chơi, nhăn mặt, trốn vào góc.
- Con nói được hoặc ra hiệu được khi muốn đi.
- Con tự kéo được quần, hoặc gần được.
- Con tỏ ra quan tâm: muốn ngồi bô, muốn theo người lớn vào nhà vệ sinh.
- Con làm theo được lời dặn đơn giản.
Có ba, bốn dấu hiệu trong số này thì bắt đầu được. Chưa có thì chờ thêm vài tuần — bắt đầu quá sớm thường mất nhiều thời gian hơn là chờ.
Chọn thời điểm
- Chọn quãng nhà ổn định: không chuyển nhà, không mới có em, không vừa đổi trường, không đang ốm.
- Mùa ấm dễ hơn mùa lạnh — ít quần áo, giặt nhanh khô.
- Cần vài ngày liền có người ở nhà, nên cuối tuần hoặc kỳ nghỉ là hợp.
- Làm cùng lúc với trường: báo cô rằng nhà đang tập, để ở lớp làm giống nhau. Đây là thứ rút ngắn thời gian nhiều nhất.
Cách làm — bảy bước
- Cho con quen với bô hoặc bệ ngồi trước vài ngày: để trong nhà vệ sinh, cho con ngồi thử lúc còn mặc quần.
- Bỏ bỉm ban ngày, mặc quần lót — cho con tự chọn quần cũng được, để con thấy đây là việc của mình.
- Nhắc theo giờ, khoảng một tới hai tiếng một lần, và sau khi ngủ dậy, sau bữa ăn. Nhắc chứ đừng hỏi: "mình đi vệ sinh nhé" hiệu quả hơn "con có muốn đi không" — trẻ mải chơi thường trả lời không.
- Khen khi con làm được, khen cụ thể và nhẹ nhàng. Không cần thưởng quà.
- Tè dầm thì lau dọn bình thường, không mắng, không tỏ thái độ. Nói: "không sao, lần sau mình đi vào bô nhé".
- Mang theo quần dự phòng khi ra ngoài, và cho con đi trước khi lên xe.
- Ban đêm để sau. Khô ban ngày và khô ban đêm là hai việc khác nhau, cách nhau hàng tháng tới hàng năm — cứ mặc bỉm đêm cho tới khi bỉm sáng dậy khô liên tục.
Điều không nên làm
- Đừng mắng, đừng phạt, đừng bắt con ngồi lâu trên bô — ép thì con nhịn, và nhịn dẫn tới táo bón, rồi táo bón lại làm con sợ đi vệ sinh. Đây là vòng luẩn quẩn rất hay gặp.
- Đừng so với con nhà khác hay với anh chị.
- Đừng kể chuyện con tè dầm trước mặt người khác.
- Đừng bắt đầu rồi bỏ giữa chừng nhiều lần — mỗi lần dừng là con phải làm lại từ đầu. Nếu thấy chưa được thì dừng hẳn vài tuần rồi làm lại một lượt.
- Đừng dùng phần thưởng lớn; việc này rồi sẽ thành chuyện bình thường, không cần gắn với quà.
Ở lớp thì phối hợp thế nào
- Báo cô ngay khi bắt đầu tập ở nhà.
- Gửi hai, ba bộ quần áo dự phòng kèm túi đựng đồ ướt.
- Hỏi cô nhắc các cháu đi vệ sinh theo giờ không, và có kịp cho từng cháu không.
- Mặc quần dễ kéo: chun lưng, không cúc, không dây. Đây là việc nhỏ mà đổi rất nhiều — nhiều lần tè dầm ở lớp chỉ vì con không cởi kịp.
- Hỏi nhà vệ sinh của lớp: có vừa tầm trẻ không, có nước không, có tối hoặc trơn không. Trẻ sợ nhà vệ sinh thì sẽ nhịn.
- Nếu trường yêu cầu bỏ bỉm mới nhận: hỏi rõ có giai đoạn chuyển tiếp không. Trường tốt thường cùng gia đình tập, không đặt điều kiện cứng.
Khi con lùi lại
Con đã bỏ bỉm rồi lại tè dầm là chuyện rất hay gặp và thường có lý do:
- Mới đi lớp, mới chuyển trường, mới chuyển nhà.
- Nhà có em bé mới.
- Đang ốm, hoặc vừa qua một chuyện làm con sợ.
- Mải chơi quá — lý do đơn giản nhất và phổ biến nhất.
Cách xử: bình tĩnh, quay lại nhắc theo giờ, không mắng. Phần lớn tự ổn lại sau vài tuần. Nếu con lùi lại kèm thay đổi rõ rệt về tâm lý — sợ hãi, thu mình, sợ một người cụ thể — thì cần hỏi han nhẹ nhàng và để mắt kỹ hơn.
Khi nào nên đi khám
- Con đau khi đi tiểu, tiểu nhiều lần, nước tiểu đục hoặc có mùi lạ, kèm sốt.
- Táo bón kéo dài, phân cứng, con sợ đi ngoài và nhịn.
- Con bốn, năm tuổi vẫn tè dầm ban ngày thường xuyên dù đã tập lâu.
- Con đã khô ban đêm nhiều tháng rồi bỗng tè dầm lại liên tục.
- Con đi ngoài ra quần lặp lại sau khi đã tự chủ được.
Điều đáng nhớ
Không đứa trẻ nào mang bỉm tới lớp một. Việc này rồi sẽ xong, và thời điểm bắt đầu quan trọng hơn kỹ thuật — bắt đầu khi con đã sẵn sàng thì thường vài tuần là xong, còn ép sớm thì có khi kéo cả năm.
Phần khó nhất không nằm ở con, mà ở chỗ người lớn giữ được bình tĩnh trong mấy tuần có nhiều quần ướt.
