Ở Việt Nam, phần lớn trẻ mầm non tới trường trên xe máy của bố mẹ. Mỗi ngày hai lượt, mỗi năm hơn bốn trăm lượt — và đây là quãng thời gian rủi ro cao nhất trong ngày của một đứa trẻ.
Bài này gom lại những việc làm được ngay, và những thói quen phổ biến cần bỏ.
Mũ bảo hiểm cho trẻ — đúng cỡ mới có tác dụng
- Mũ phải vừa đầu con: đội vào không xoay được, không tụt xuống che mắt. Mũ rộng khi va chạm sẽ văng ra và không bảo vệ được gì.
- Cài quai — mũ không cài quai gần như vô dụng. Quai vừa khít, nhét được một ngón tay giữa quai và cằm là đúng.
- Mua mũ có tem hợp quy, không mua mũ thời trang mỏng chỉ để đối phó.
- Con lớn thì đổi mũ — đầu trẻ lớn nhanh, mũ năm ngoái có thể đã chật hoặc lỏng.
- Đội cho con từ khi còn nhỏ để thành thói quen; trẻ quen rồi thì không phản đối nữa.
Với trẻ quá nhỏ chưa ngồi vững, chưa đội vừa mũ thì cân nhắc phương tiện khác hoặc hạn chế đi xa.
Chỗ ngồi: trước hay sau
Đây là chuyện nhiều nhà băn khoăn, và mỗi kiểu có rủi ro riêng:
- Ngồi trước: dễ quan sát con, nhưng con nằm trong vùng va chạm trực diện và dễ chắn tầm nhìn người lái. Nếu ngồi trước thì phải có ghế gắn chắc chắn có tựa và đai, không cho trẻ đứng trên sàn xe.
- Ngồi sau: an toàn hơn trong va chạm trước, nhưng trẻ dễ ngủ gật, dễ buông tay. Nếu ngồi sau thì phải có đai an toàn nối con với người lái, và ghế có tựa lưng, có chỗ để chân.
Tuyệt đối không: cho trẻ đứng trên sàn xe phía trước, ngồi lọt giữa hai người lớn mà không có gì giữ, hoặc ngồi trên bình xăng.
Đai an toàn và ghế — thứ rẻ nhất trong danh sách
- Đai an toàn trẻ em giữ con không ngã khi ngủ gật hoặc khi xe phanh gấp. Trẻ ngủ gật trên xe là chuyện mỗi ngày, nhất là chiều tan học.
- Ghế có tựa lưng và chỗ để chân: chân trẻ thõng xuống dễ vướng vào bánh sau — tai nạn kẹp chân vào nan hoa rất hay gặp và để lại thương tật nặng.
- Kiểm ốc vít định kỳ nếu dùng ghế gắn.
- Không dùng khăn hoặc dây vải tự buộc thay đai — buộc chặt thì siết, buộc lỏng thì vô ích.
Cách chạy khi chở trẻ
- Chậm hơn khi đi một mình. Chở trẻ thì xe nặng hơn, quán tính khác, phanh cũng khác.
- Giữ khoảng cách rộng hơn với xe trước.
- Không nghe điện thoại, không cầm điện thoại xem đường khi đang chở con.
- Không chở quá số người — ba, bốn người một xe là lúc không ai giữ được ai.
- Trời mưa: áo mưa phải là loại che riêng cho con, không trùm chung một tấm bịt kín mặt trẻ. Trùm chung còn dễ vướng vào bánh xe.
- Trời nắng: che nắng cho con, cho uống nước trước khi đi, tránh đứng lâu ngoài nắng chờ đèn.
Giờ tan học ở cổng trường
Cổng trường lúc tan học là một trong những nơi lộn xộn nhất — xe dừng đỗ chen chúc, trẻ chạy ra bất ngờ, người lớn vừa dắt xe vừa gọi con.
- Dừng xe hẳn, tắt máy rồi mới đón con lên xe.
- Nắm tay con từ lúc ra khỏi cổng tới lúc lên xe — đây là mấy chục mét nguy hiểm nhất.
- Không để con tự chạy ra tìm bố mẹ giữa đám xe.
- Đỗ xe ở chỗ quy định, không đỗ giữa lòng đường rồi gọi con ra.
- Dặn con đứng đợi trong sân với cô tới khi thấy người nhà, không tự ra cổng.
- Đón muộn thì báo cô — con đứng chờ một mình ngoài cổng là tình huống không nên xảy ra.
Nếu cổng trường thường xuyên tắc và nguy hiểm, đó là việc đáng nêu trong họp phụ huynh: phân luồng, lệch giờ tan theo khối, hoặc xin kẻ vạch và biển báo. Nhiều trường đã sửa được sau khi có phụ huynh nêu.
Dạy con những gì
Trẻ mầm non chưa tự đi đường được, nhưng dạy sớm thì thành nếp:
- Luôn nắm tay người lớn khi ra đường — không có ngoại lệ.
- Không chạy ra đường nhặt đồ rơi; gọi người lớn.
- Lên xuống xe bên phía vỉa hè, không xuống phía lòng đường.
- Ngồi yên, không cựa quậy, không đứng lên khi xe đang chạy.
- Biết tên bố mẹ, số điện thoại của một người lớn — dạy dần, hát thành bài cho dễ nhớ.
Khi nhờ người khác đón con
- Báo cô trước, ghi rõ tên và số điện thoại người đón.
- Người đón phải mang mũ bảo hiểm và đai cho con — không phải "đi gần nên thôi".
- Con phải biết mặt người đón. Trẻ được người lạ đón là chuyện nên tránh hoàn toàn.
- Trường có quy định riêng về người đón thay thì làm theo, đừng xin châm chước.
Điều đáng nhớ
Ba việc phòng được gần hết chuyện đáng tiếc trên đường đi học: mũ vừa đầu và cài quai, đai an toàn cùng ghế có chỗ để chân, và chạy chậm hơn khi có con ngồi sau.
Cả ba đều rẻ, làm một lần rồi dùng nhiều năm — và đổi lại là quãng đường an toàn cho hơn bốn trăm lượt đi về mỗi năm.
