Phòng cháy và lối thoát ở cơ sở mầm non nhà phố

Phần lớn cơ sở mầm non tư thục ở đô thị Việt Nam nằm trong nhà ở cải tạo: nhà phố hai ba tầng, cửa cuốn ngoài mặt hẻm, ban công bịt khung sắt chống trộm, xe máy để tầng trệt. Đó cũng chính là bản mô tả của một đám cháy khó thoát.

Phòng cháy ở cơ sở mầm non khác mọi nơi khác ở một điểm: người trong đó không tự thoát được. Ba mươi đứa trẻ bốn tuổi không xếp hàng đi xuống cầu thang trong khói.

Bốn thứ quyết định nhất

1. Ít nhất hai lối thoát. Chỉ có một cửa duy nhất là rủi ro lớn nhất. Lối thứ hai có thể là cửa sau, lối lên sân thượng, hoặc lối sang nhà bên đã thoả thuận trước.
2. Cửa cuốn phải mở được bằng tay khi mất điện — và mọi người trực phải biết cách, không chỉ chủ trường. Tập thử, đừng chỉ đọc hướng dẫn.
3. Ban công và cửa sổ bịt khung sắt phải có ô cửa thoát mở được, chìa treo ở một chỗ cố định mà ai cũng biết, không khoá vào ổ.
4. Lối đi và cầu thang luôn thông — không để xe máy, hàng hoá, đồ đạc chắn. Đây là lỗi phổ biến nhất và cũng dễ sửa nhất.

Nguồn cháy hay gặp ở cơ sở mầm non

• Xe máy để trong nhà — nguồn cháy số một ở nhà phố, và thường để ngay lối ra.
• Hệ thống điện quá tải: nhiều thiết bị cắm chung, dây câu tạm, ổ cắm nối tầng.
• Bếp ga, bình ga đặt gần khu trẻ hoặc gần lối thoát.
• Sạc thiết bị qua đêm ở nơi không ai trông.
• Thắp hương, đốt vàng mã trong khuôn viên.
• Vật liệu dễ bắt lửa: xốp trang trí, rèm, thảm, mút dán tường ở lớp học.

Trang bị tối thiểu

• Bình chữa cháy còn hạn, đặt ở chỗ lấy được ngay, không kẹt sau tủ. Kiểm hạn và áp suất định kỳ.
• Người trực phải biết dùng bình — tập tay, không chỉ xem hướng dẫn dán trên tường.
• Đèn chiếu sáng sự cố và biển chỉ lối thoát ở hành lang, cầu thang.
• Thiết bị báo cháy theo yêu cầu áp dụng cho loại hình cơ sở của mình.
• Sơ đồ thoát nạn dán ở mỗi tầng, vẽ đơn giản, ghi rõ lối ra.

Yêu cầu cụ thể tuỳ quy mô, loại hình và địa phương — liên hệ cơ quan cảnh sát phòng cháy chữa cháy và phòng giáo dục quận huyện để được hướng dẫn và kiểm tra; đây là việc nên chủ động hỏi trước khi bị kiểm tra.

Phương án thoát nạn — phần quan trọng hơn thiết bị

• Ai làm gì khi có cháy: ai gọi 114, ai mở lối thoát, ai dẫn nhóm nào, ai kiểm đủ số cháu, ai mang danh sách lớp và điện thoại.
• Phân công theo vị trí, không theo tên — người nghỉ phép thì vẫn có người làm việc đó.
• Điểm tập kết ngoài nhà, chọn chỗ cụ thể và tập cho trẻ quen.
• Đếm đủ số cháu tại điểm tập kết bằng danh sách, không đếm áng chừng.
• Giờ ngủ trưa là tình huống khó nhất — trẻ nằm rải, một cô trông cả lớp. Phương án phải tính riêng cho khung giờ này.
• Diễn tập định kỳ, làm nhẹ nhàng như một trò chơi để trẻ không hoảng.

Dạy trẻ ở mức đúng tuổi

• Nghe hiệu lệnh thì đi theo cô, không chạy đi lấy đồ, không trốn dưới gầm bàn.
• Đi hàng, nắm áo bạn phía trước.
• Không chơi với bật lửa, diêm, ổ cắm — và cất những thứ đó cho đúng chỗ.
• Tập thành thói quen qua diễn tập, vì trẻ mầm non làm theo phản xạ quen chứ không làm theo lời dặn khi hoảng.

Hồ sơ nên có sẵn

• Phương án chữa cháy và thoát nạn bằng văn bản.
• Biên bản diễn tập và danh sách người tham gia.
• Giấy tờ về kiểm định và bảo dưỡng thiết bị.
• Hồ sơ tập huấn cho nhân viên.
• Danh sách lớp và số điện thoại phụ huynh ở dạng mang đi được nhanh — bản in để gần lối ra, không chỉ nằm trong máy tính.

Nói với phụ huynh

• Chủ động nói về phương án an toàn trong buổi họp đầu năm — đây là điều phụ huynh muốn nghe mà ít trường nói.
• Mời phụ huynh xem sơ đồ thoát nạn khi tham quan trường.
• Thông báo sau mỗi lần diễn tập.
• Phụ huynh hỏi về lối thoát là câu hỏi đúng, không phải làm khó — trả lời được ngay là một điểm cộng lớn.

Tự kiểm mỗi tháng

• Hai lối thoát còn thông không, có gì chắn không?
• Cửa cuốn mở tay được không — thử thật?
• Chìa ô cửa thoát ở ban công còn đúng chỗ không?
• Bình chữa cháy còn hạn, còn áp suất, còn ở đúng vị trí?
• Xe máy có để chắn lối không?
• Có ổ cắm nào đang cắm quá nhiều thiết bị không?
• Người mới vào đã được phổ biến phương án chưa?

Điều đáng nhớ

Thiết bị quan trọng, nhưng thứ cứu người là lối thoát thông và một phương án mà mọi người đang trực đều thuộc.

Ba việc làm được ngay trong tuần này, không tốn mấy: dọn thông lối đi và cầu thang, thử mở cửa cuốn bằng tay với tất cả người trực, và treo chìa ô cửa thoát ở một chỗ cố định ai cũng biết.