Hai vợ chồng quê Nghệ An, làm ở Bình Dương. Quê nội cách một nghìn ba trăm cây số, quê ngoại cũng vậy. Con ốm thì một người nghỉ làm, không có ai khác. Trường nghỉ đột xuất thì cả nhà rối.
Đây là hoàn cảnh của rất nhiều gia đình trẻ ở TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Hà Nội, Bắc Ninh — nuôi con mà không có ông bà ở gần. Nó không phải chuyện tình cảm, mà là chuyện tổ chức: hai người lớn làm việc của bốn người.
Ba chỗ dễ vỡ nhất
- Con ốm phải nghỉ học. Trẻ mầm non ốm vài đợt mỗi mùa; mỗi đợt là vài ngày phải có người ở nhà.
- Trường nghỉ mà nhà không nghỉ: hè, Tết, nghỉ lễ dài, nghỉ đột xuất vì thời tiết hay dịch bệnh.
- Hai người lớn cùng bận một lúc: cùng tăng ca, một người đi công tác, một người ốm.
Cái làm những lúc này thành khủng hoảng không phải bản thân sự việc, mà là không có phương án hai.
Dựng sẵn phương án hai — trước khi cần
- Đăng ký ít nhất hai người đón con với trường, kèm giấy tờ, ngay từ đầu năm. Không có người thứ hai thì hôm kẹt việc là hết đường.
- Kết bạn với vài nhà cùng lớp, cùng xóm trọ — đây là việc có giá trị nhất và tốn ít công nhất. Đón hộ nhau một buổi là việc rất nhỏ với người kia mà cứu cả ngày của mình.
- Biết trước một người trông con theo giờ mà mình đã xem tận nơi và tin được — trước khi cần, không phải lúc đang cần.
- Hỏi trường về giờ nhận sớm, trả muộn và phí, ghi ra giấy.
- Hỏi công ty về chế độ nghỉ khi con ốm — nhiều người không biết mình có, nên xin nghỉ không lương.
- Để dành một khoản nhỏ cho những ngày như vậy — thuê người, đi khám, nghỉ làm mất công.
Giấy tờ và y tế — lo trước một lần
- Bảo hiểm y tế của con còn hạn, và biết khám ở đâu đúng tuyến tại nơi mình đang ở, không phải ở quê.
- Giấy tạm trú — làm ngay khi tới, đây là giấy mở ra nhiều cửa khác gồm cả xin học trường công.
- Sổ tiêm chủng: chụp ảnh lưu điện thoại, vì đây là thứ hay mất nhất khi chuyển chỗ.
- Biết địa chỉ một phòng khám nhi và một bệnh viện gần nhà — tìm lúc con khoẻ, không phải lúc hai giờ sáng.
- Một tờ ghi thông tin con dán ở nhà: dị ứng, bệnh mạn tính, số hai người lớn, số trường.
Giữ sức cho hai người lớn
Đây là phần bị bỏ qua nhiều nhất, và cũng là phần hỏng trước nhất.
- Chia việc rõ ràng thay vì làm theo cảm hứng: ai đưa, ai đón, ai nấu, ai tắm cho con, ai dậy đêm.
- Mỗi người có một khoảng trống trong tuần — vài tiếng không phải trông con. Người kiệt sức thì cáu, và con hứng.
- Đừng nhận tăng ca liên tục nhiều tháng. Thu nhập thêm không bù được cho việc cả nhà kiệt sức.
- Hạ chuẩn nhà cửa xuống. Nhà không cần gọn như ảnh; bữa cơm không cần ba món.
- Nói với nhau khi đuối, sớm hơn là lúc đã cãi nhau. Phần lớn xích mích của nhà có con nhỏ là chuyện mệt chứ không phải chuyện tình cảm.
Giữ liên hệ với ông bà ở xa
- Gọi video ngắn và đều hơn là dài và thưa — mười phút mỗi tối tốt hơn một tiếng mỗi tuần.
- Đừng bắt con "chào ông bà đi" mỗi cuộc gọi. Cứ để con làm việc của con trước ống kính.
- Gửi ảnh, gửi đoạn con hát — ông bà xem đi xem lại, và đó là cách con thân với ông bà dù ít gặp.
- Ông bà lên chơi vài tuần thì thống nhất trước vài việc quan trọng: giờ ngủ, hạn chế màn hình, không doạ con ăn. Đừng để thành tranh luận trước mặt con.
- Về quê thì con cần vài ngày để quen lại — con không nhận ra ông bà ngay là chuyện bình thường.
Chọn trường theo hoàn cảnh này
Nhà không có ông bà đỡ thì thứ tự ưu tiên khi chọn trường khác hẳn nhà có người đỡ:
- Giờ nhận sớm và trả muộn quan trọng hơn danh tiếng trường.
- Gần nhà hoặc gần chỗ làm — quãng đường ngắn cứu được rất nhiều buổi.
- Trường có nhận trông ngày hè, ngày lễ không, hỏi trước khi vào học.
- Cô có nhắn tin trao đổi được không, trường báo tin qua kênh nào.
- Trường xử thế nào khi con ốm giữa buổi, gọi ai, giữ con tới khi nào.
- Các nhà khác trong lớp ở gần không — đây là câu ít ai hỏi mà lại quyết định việc có tìm được người đón hộ hay không.
Điều đáng nhớ
Không có ông bà ở gần không có nghĩa là nuôi con kém hơn. Trẻ cần một vài người lớn ổn định và một nếp đều đặn — không cần đông người.
Thứ phải bù lại là phương án hai: người đón thứ hai đã đăng ký với trường, vài nhà hàng xóm quen mặt, một người trông con đã biết trước, và giấy tờ y tế lo xong từ lúc chưa cần. Dựng sẵn bốn thứ đó thì những ngày kẹt chỉ còn là ngày mệt, không phải ngày khủng hoảng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà không có ông bà ở gần thì dễ vỡ ở đâu nhất?
Ba chỗ: con ốm phải nghỉ học vài ngày, trường nghỉ mà nhà không nghỉ như hè Tết hay nghỉ đột xuất, và hai người lớn cùng bận một lúc. Cái làm những lúc này thành khủng hoảng không phải bản thân sự việc mà là không có phương án hai.
Dựng phương án hai gồm những gì?
Đăng ký ít nhất hai người đón con với trường kèm giấy tờ ngay từ đầu năm, kết bạn với vài nhà cùng lớp hay cùng xóm trọ để đón hộ nhau, biết trước một người trông con theo giờ mà mình đã xem tận nơi, hỏi trường về giờ nhận sớm trả muộn và phí, hỏi công ty về chế độ nghỉ khi con ốm, và để dành một khoản nhỏ cho những ngày như vậy.
Giấy tờ nào nên lo trước?
Bảo hiểm y tế của con còn hạn và biết khám ở đâu đúng tuyến tại nơi đang ở chứ không phải ở quê, giấy tạm trú làm ngay khi tới vì nó mở ra nhiều cửa gồm cả xin học trường công, sổ tiêm chủng chụp ảnh lưu điện thoại, và biết trước địa chỉ một phòng khám nhi cùng một bệnh viện gần nhà.
Làm sao giữ sức cho hai người lớn?
Chia việc rõ ràng thay vì làm theo cảm hứng, mỗi người có một khoảng trống vài tiếng trong tuần không phải trông con, đừng nhận tăng ca liên tục nhiều tháng, hạ chuẩn nhà cửa và bữa cơm xuống, và nói với nhau khi đuối sớm hơn là lúc đã cãi nhau.
Chọn trường thì ưu tiên gì?
Giờ nhận sớm và trả muộn quan trọng hơn danh tiếng trường, trường gần nhà hoặc gần chỗ làm, trường có nhận trông ngày hè và ngày lễ không, cô có nhắn tin trao đổi được không, trường xử thế nào khi con ốm giữa buổi, và các nhà khác trong lớp có ở gần không vì đó là câu quyết định việc tìm được người đón hộ.
