Chùa Hương, Yên Tử, Đền Hùng, Bà Chúa Xứ, Phủ Dầy, chợ Viềng, các hội làng đầu xuân — mỗi vùng có mùa lễ riêng, và đó là những ngày đông người nhất trong năm. Cùng với chúng là chợ Tết, bến xe ngày lễ, siêu thị cuối tuần, hội chợ, công viên ngày nghỉ.
Với trẻ mầm non, đám đông có ba rủi ro: lạc, ngã và chen. Bài này gom lại những việc làm được, phần lớn chỉ tốn vài phút chuẩn bị trước khi ra khỏi nhà.
Trước khi đi — năm phút đổi cả buổi yên tâm
- Viết số điện thoại vào người con. Một mảnh giấy bỏ túi áo, hoặc viết lên vòng tay, hoặc ghim nhãn bên trong áo. Ghi số của hai người lớn, đề phòng một máy hết pin hoặc mất sóng.
- Chụp một tấm ảnh con ngay trước khi đi, đủ thấy rõ quần áo hôm đó. Nếu lạc thì đây là thứ đầu tiên người ta hỏi.
- Mặc cho con màu nổi, dễ nhận giữa đám đông.
- Hẹn trước một điểm gặp với những người lớn đi cùng — chỗ dễ thấy, cố định.
- Chốt ai trông con trong suốt buổi. "Cả nhà cùng để mắt" ở chỗ đông người là công thức chắc chắn dẫn tới lạc.
Dạy con hai câu — dạy như chơi, không doạ
- "Con tên gì, bố mẹ tên gì, nhà ở đâu?" Tập thành trò hỏi đáp ở nhà, vài ngày là thuộc.
- "Nếu không thấy bố mẹ, con đứng yên tại chỗ." Trẻ chạy đi tìm là cách nhanh nhất để lạc hẳn — người lớn quay lại chỗ cũ thì không thấy con nữa.
- Nhờ ai khi lạc: người mặc đồng phục (bảo vệ, công an, nhân viên), hoặc một người phụ nữ đang dắt trẻ con. Đây là hướng dẫn đơn giản mà trẻ nhớ được.
- Không đi theo bất kỳ ai ra chỗ khác, kể cả khi họ nói "đưa con đi tìm mẹ".
- Dạy bằng giọng bình thường. Doạ nhiều thì trẻ sợ đám đông chứ không thành cẩn thận hơn.
Trong lúc đi: những chỗ hay xảy ra chuyện
- Cửa vào, cổng ra, chỗ thắt hẹp — đám đông dồn lại, trẻ dễ bị đẩy và ngã.
- Bậc thang, dốc đá, cầu thang lên đền chùa: bế con hoặc nắm chặt tay, không để con tự đi ở đoạn đông.
- Chỗ dừng lại xem — chính lúc người lớn ngẩng lên nhìn là lúc trẻ rời tay.
- Hàng quán, trò chơi, bóng bay: trẻ thấy là chạy tới, không kịp nói.
- Ban đêm, đèn lồng, pháo hoa: tối và ồn, người lớn khó thấy con hơn hẳn.
Nắm cổ tay con, đừng nắm bàn tay — bàn tay trẻ tuột rất dễ, cổ tay thì không. Nếu đi đông người thật sự thì bế con, hoặc dùng địu với trẻ nhỏ.
Nếu lạc: làm gì trong mười phút đầu
- Hô to tên con và đặc điểm quần áo ngay tại chỗ — người xung quanh sẽ để ý giúp, và đây là cách hiệu quả nhất trong phút đầu tiên.
- Một người đứng yên tại chỗ vừa mất con, người khác đi tìm. Trẻ thường quay lại chỗ cũ.
- Báo ngay bảo vệ, ban tổ chức, loa phát thanh của khu — nơi đông người nào cũng có loa, và nó hiệu quả hơn tự chạy vòng quanh.
- Gửi ảnh con vừa chụp cho người đang giúp tìm.
- Tìm trước ở chỗ có đồ chơi, bóng bay, hàng quán, nước — trẻ đi theo thứ hấp dẫn chứ không đi lung tung.
- Gọi công an nếu vài phút chưa thấy. Đừng ngại phiền, và đừng đợi "thêm chút nữa".
Ăn uống ngày hội
- Mang theo nước và đồ ăn của con — vừa chắc chắn hợp bụng, vừa khỏi phải chen mua.
- Hàng quán đông thì chọn hàng nấu nóng, ăn ngay; trời nóng ẩm thì thức ăn ôi rất nhanh.
- Đồ ăn lạ: ngày hội không phải lúc cho con thử món mới, nhất là với trẻ hay dị ứng.
- Nước mía, nước đá: chọn chỗ sạch, hoặc mang nước riêng.
Những thứ khác cần để ý
- Nắng và mất nước: mũ rộng vành, cho uống thường xuyên, tránh giờ nắng gắt.
- Pháo, lửa, nến, hương: giữ khoảng cách; hương cháy ở tầm mắt trẻ là nguy cơ bỏng mắt.
- Mặt nước: hội gần sông, hồ, bến thì tuyệt đối không để trẻ ra mép bờ.
- Đi đò, đi cáp treo, đi thuyền: áo phao đúng cỡ trẻ, nắm chặt con khi lên xuống.
- Trẻ mệt thì về sớm. Trẻ mầm non không chịu được cả ngày ở chỗ đông — và trẻ mệt thì dễ ngã, dễ quấy, dễ lạc hơn.
Có nên cho con đi hội không
Nên — nếu chuẩn bị. Lễ hội là chỗ trẻ thấy được văn hoá của vùng mình bằng mắt thật: tiếng trống, đám rước, người mặc áo dài áo chàm, món ăn ngày hội. Đó là thứ không bộ giáo cụ nào dạy được.
Chỉ cần nhớ ba việc: số điện thoại trong túi áo con, một người được giao trông con, và về trước khi con mệt.
Sau ngày hội
- Đi học lại đúng lịch. Hội kéo dài thì báo cô những ngày con nghỉ và nói khi nào đi lại — đừng để một dịp hội kéo thành nghỉ cả tuần.
- Giữ giờ ngủ: mấy ngày hội trẻ thức khuya, cần vài hôm để về nhịp.
- Con sốt, tiêu chảy, nổi mẩn sau ngày hội: theo dõi và đi khám nếu nặng — đông người là lúc dễ lây bệnh nhất.
- Hỏi con kể về ngày hội — đây là dịp tốt để con tập kể chuyện, và cũng là cách người lớn biết con đã thấy gì.
Câu hỏi thường gặp
Trước khi cho con tới chỗ đông người nên chuẩn bị gì?
Viết số của hai người lớn vào túi áo con hoặc lên vòng tay, chụp một tấm ảnh con ngay trước khi đi để thấy rõ quần áo hôm đó, mặc cho con màu nổi, hẹn trước một điểm gặp cố định, và chốt rõ ai trông con trong suốt buổi.
Nên dạy con điều gì phòng khi lạc?
Hai câu: con tên gì bố mẹ tên gì nhà ở đâu, và nếu không thấy bố mẹ thì đứng yên tại chỗ. Kèm theo là nhờ ai khi lạc, nên nhờ người mặc đồng phục hoặc một người phụ nữ đang dắt trẻ con, và không đi theo bất kỳ ai ra chỗ khác kể cả khi họ nói đưa con đi tìm mẹ.
Nắm tay con thế nào cho chắc ở chỗ đông?
Nắm cổ tay chứ đừng nắm bàn tay, vì bàn tay trẻ tuột rất dễ còn cổ tay thì không. Nếu thật sự đông thì bế con hoặc dùng địu với trẻ nhỏ. Chú ý nhất ở cửa vào, cổng ra, chỗ thắt hẹp, bậc thang và những lúc người lớn dừng lại xem.
Con lạc thì mười phút đầu làm gì?
Hô to tên con và đặc điểm quần áo ngay tại chỗ, để một người đứng yên nơi vừa mất con còn người khác đi tìm, báo ngay bảo vệ và loa phát thanh của khu, gửi ảnh con vừa chụp cho người giúp tìm, tìm trước ở chỗ có đồ chơi và hàng quán, và gọi công an nếu vài phút chưa thấy.
Có nên cho trẻ mầm non đi lễ hội không?
Nên, nếu có chuẩn bị. Lễ hội là chỗ trẻ thấy được văn hoá của vùng mình bằng mắt thật. Chỉ cần nhớ ba việc: số điện thoại trong túi áo con, một người được giao trông con, và về trước khi con mệt vì trẻ mệt thì dễ ngã, dễ quấy và dễ lạc hơn.
