Công trình xong thì cả đội chuyển đi. Có nhà theo chồng đi từ Thanh Hoá vào Bình Dương, làm một năm rồi lên Đắk Lắk, rồi ra Hải Phòng. Đứa con bốn tuổi đã đổi ba chỗ ở, và chưa lần nào học hết một năm học ở một trường.
Đây là nhóm gia đình khó gửi trẻ nhất trong tất cả các nhóm: không hộ khẩu tại chỗ, không hợp đồng dài, không biết trước mình ở bao lâu, và thường ở ngay lán trại của công trình.
Vì sao khó hơn nhà công nhân nhà máy
- Không biết trước ở bao lâu. Nhà máy thì ký hợp đồng, biết mình ở mấy năm; công trình thì xong là đi, có khi sớm hơn dự tính.
- Chỗ ở là lán trại hoặc phòng thuê ngắn hạn ngay cạnh công trường — nơi vốn không dành cho trẻ con.
- Giờ làm dài và thất thường, tăng ca theo tiến độ, làm cả cuối tuần lúc gấp.
- Hồ sơ tạm trú hay thiếu vì chưa ở đủ lâu để làm.
- Vào giữa năm học — trường công thường đã đủ chỗ, mà đóng cả năm ở trường tư thì không đáng nếu chỉ ở vài tháng.
Gửi con ở đâu
- Hỏi trường công của phường xã trước. Trẻ đang cư trú thực tế trên địa bàn vẫn được xem xét, kể cả chưa có hộ khẩu — hỏi cụ thể cần giấy gì, đừng tự cho là không được. Nhiều nơi chỉ cần giấy tạm trú và giấy khai sinh.
- Nhóm trẻ độc lập gần công trình là lựa chọn thực tế nhất khi ở ngắn: giờ mềm hơn, nhận theo tháng, gần chỗ ở. Nhưng phải xem kỹ — nhóm trẻ tự phát không phép là nơi hay xảy ra chuyện nhất.
- Hỏi ban quản lý công trình hoặc nhà thầu xem có bố trí chỗ trông trẻ hay hỗ trợ gì không. Một số dự án lớn có; không hỏi thì không ai nói.
- Nhóm vài nhà cùng thuê một người trông — cách nhiều lán trại đang làm. Nếu vậy thì chọn người có sức khoẻ tốt, biết sơ cứu cơ bản, và phải có một người lớn chịu trách nhiệm rõ ràng.
- Gửi về quê cho ông bà là lựa chọn nhiều nhà chọn — nếu vậy thì lo giấy uỷ quyền và người liên hệ với trường cho đủ.
Kiểm khi gửi vào nhóm trẻ gần công trình
Phần này không được bỏ qua dù chỉ gửi hai tháng:
- Cơ sở có phép không, ai đứng tên, nhận bao nhiêu cháu.
- Người trông có bằng cấp gì, mấy người trông bao nhiêu cháu.
- Chỗ ngủ, chỗ ăn, nhà vệ sinh — xin vào xem tận nơi, không chỉ xem ảnh.
- Nấu ăn ở đâu, mua thực phẩm ở đâu.
- Con ốm, con ngã thì báo ai, đưa đi đâu — hỏi cụ thể tên phòng khám, trạm y tế gần nhất.
- Đóng tiền theo tháng hay theo năm, nghỉ giữa chừng có hoàn không — hỏi trước và ghi ra giấy, vì nhà mình rất có thể đi sớm.
- Gần công trường thì có tường rào ngăn cách không, xe tải ra vào có đi qua chỗ trẻ chơi không.
An toàn ở lán trại
Trẻ sống cạnh công trường gặp những nguy cơ mà nhà khác không có.
- Không để trẻ vào khu thi công, kể cả ngoài giờ làm: hố móng, giàn giáo, vật liệu xếp cao, sắt thép nhô ra.
- Hố nước, bể nước, hố vôi — phải đậy và chắn. Đây là nhóm tai nạn nặng nhất.
- Điện tạm: dây điện chạy dọc lán, ổ cắm treo thấp, máy hàn máy cắt — dọn khỏi tầm tay trẻ.
- Sơn, dung môi, xi măng, hoá chất cất riêng, không để chai lọ đựng lại trong lán.
- Xe ra vào công trường: quy định rõ chỗ trẻ được chơi, và tài xế phải biết có trẻ ở khu lán.
- Lán nóng, bụi, ồn — che chắn chỗ ngủ của con, và nếu bụi nhiều thì đeo khẩu trang cho con khi ra ngoài.
- Không bao giờ để trẻ ở một mình trong lán dù chỉ một lúc.
Khi phải chuyển trường giữa chừng
- Xin đủ giấy tờ trước khi đi: giấy xác nhận đã học, sổ theo dõi sức khoẻ, phiếu tiêm chủng. Xin lúc còn ở đó dễ hơn nhiều so với xin từ xa.
- Hỏi cô cũ một câu về con: con ăn thế nào, ngủ thế nào, chơi với bạn ra sao, có gì cần lưu ý. Nói lại đúng những điều đó với cô mới.
- Nói trước với con vài ngày, đừng để tới hôm đi mới báo. Cho con chào cô và các bạn — một buổi chào là con hiểu chuyện đã kết thúc, không phải mình bị bỏ rơi.
- Giữ vài thứ quen qua mỗi lần chuyển: cái gối, con gấu, cái ca uống nước. Với trẻ đổi chỗ liên tục, những thứ này quan trọng hơn người lớn tưởng.
- Giữ nếp giờ ăn giờ ngủ giống nhau qua các lần chuyển — nếp là thứ duy nhất không đổi khi mọi thứ khác đều đổi.
Giấy tờ nên chuẩn bị sẵn
- Giấy khai sinh — bản sao mang theo, bản gốc cất kỹ.
- Sổ tiêm chủng — đây là thứ hay mất nhất khi chuyển nhiều lần; chụp ảnh lưu trong điện thoại.
- Thẻ bảo hiểm y tế của con, kiểm tra còn hạn.
- Giấy tạm trú — làm ngay khi tới, đừng đợi. Đây là giấy mở ra nhiều cửa khác.
- Một tờ ghi thông tin con: nhóm máu nếu biết, dị ứng, bệnh mạn tính, số điện thoại của hai người lớn.
Điều đáng nhớ
Trẻ theo bố mẹ đi công trình chịu nhiều xáo trộn hơn bạn cùng tuổi, và không phải xáo trộn nào cũng bỏ được. Nhưng hai thứ giữ được, và giữ được là đủ:
Một chỗ gửi an toàn — đã xem tận nơi, hỏi đủ câu, dù chỉ gửi vài tháng. Và một nếp sinh hoạt không đổi theo con qua mọi lần chuyển: cùng giờ ăn, cùng giờ ngủ, cùng cái gối, cùng những người lớn ấy. Chỗ ở đổi, nhưng ngày của con thì không.