Lái xe tải đường dài, chạy xe khách liên tỉnh, buôn hàng chuyến, theo tàu, đi công trình xa — có những nghề mà một người trong nhà vắng vài ngày tới vài tuần mỗi tháng, rồi về nhà vài hôm, rồi lại đi.
Bài này viết cho nhịp đó: người ở nhà xoay xở thế nào, người đi xa giữ mạch với con ra sao, và những ngày về nhà nên làm gì.
Đặc điểm khác với đi làm xa hẳn
- Đi rồi về, đều đặn hoặc thất thường — con phải làm quen với việc chia tay và gặp lại nhiều lần.
- Lịch không cố định: có chuyến đột xuất, có hôm về sớm hơn hẹn, có hôm kẹt lại.
- Người ở nhà gánh gần như toàn bộ việc con cái trong những ngày kia.
- Người đi xa mệt khi về — lái xe đường dài, làm công trình đều là việc nặng.
Người ở nhà: chốt cho chắc một lần
- Một người trông chính và một người dự phòng cho những hôm mình ốm hoặc bận đột xuất. Báo tên và số cả hai cho cô.
- Giờ ăn, giờ ngủ, giờ đi học cố định — đây là bộ khung giữ cho con ổn định khi người lớn đi về thất thường.
- Biết trước phí trông muộn của trường và số của cô, để hôm kẹt thì xử ngay.
- Gom vài nhà cùng khu đưa đón chung — với nhà chỉ có một người lớn thường trực, đây là thứ đáng giá nhất.
- Đừng ôm hết. Nhờ được thì nhờ, và nói với người đi xa rằng mình đang quá tải — đừng đợi tới lúc kiệt sức.
Người đi xa: giữ mạch với con
- Chào tạm biệt trước mỗi chuyến, đừng đi lúc con ngủ. Trẻ được chào yên tâm hơn nhiều so với tỉnh dậy thấy bố biến mất.
- Gọi về đúng giờ quen, dù chỉ một phút. Đều quan trọng hơn dài — trẻ nhỏ cần biết bao giờ thì được nghe tiếng bố.
- Gọi video khi có sóng: cho con xem cabin xe, xem chỗ làm. Con hình dung được bố đang ở đâu thì bớt lo.
- Đếm ngày bằng thứ nhìn thấy được: người ở nhà cùng con bóc một ô giấy mỗi tối, hoặc bỏ một viên sỏi vào lọ.
- Đừng hứa ngày về nếu không chắc. Nghề này hay lệch lịch — nói "khoảng ba, bốn hôm nữa" thật hơn là hứa chắc rồi lỡ.
- Hỏi cô về con qua điện thoại, thỉnh thoảng thôi cũng được — để cô biết con còn một người nữa đang quan tâm.
Những ngày về nhà
- Con có thể lạ, dỗi, hoặc bám riết — cả hai đều bình thường, và thường hết sau một, hai ngày.
- Đừng trách con "quên bố rồi". Trẻ mầm non không đo thời gian như người lớn.
- Đừng bù bằng quà mỗi chuyến. Con nhớ người, không nhớ đồ — và bù bằng quà mãi thì con chờ quà thay vì chờ người.
- Giữ nguyên nếp của nhà: bố về không có nghĩa là bỏ giờ ngủ. Trẻ lệch nhịp mấy hôm thì cả tuần sau ở lớp vất vả.
- Làm một việc thường ngày cùng con: đưa con đi học, tắm cho con, đọc chuyện tối. Việc thường ngày gắn kết hơn một buổi đi chơi xa.
- Người đi xa cũng cần ngủ bù — nói thẳng với nhau, chia ngày ra, đừng để một người vừa mệt vừa áy náy.
Nói với con thế nào
- Nói thật về công việc bằng lời đơn giản: "bố lái xe chở hàng đi xa, mấy hôm nữa bố về".
- Đừng nói "bố đi vì con" theo kiểu đặt gánh nặng: "bố đi làm cực khổ vì con đấy".
- Đừng doạ bằng người vắng nhà: "hư là mách bố về đánh" — câu đó làm con sợ chính lúc gặp lại.
- Cho con giữ một thứ của người đi xa: cái áo, tấm ảnh nhỏ.
- Để con vẽ hoặc gửi lời nhắn — người ở xa chụp lại gửi về cũng là một cách nối.
Nói với cô giáo
- Nhà làm nghề gì, ai hay vắng — để cô hiểu khi con có thay đổi vào những ngày nhất định.
- Ai đưa, ai đón, ai đón thay, kèm số điện thoại đầy đủ.
- Báo cô khi trong nhà vừa có người đi xa hoặc vừa về — con thường khác lạ ở lớp vào đúng những ngày đó.
- Nếu người ở nhà quá tải: nói với cô, nhiều khi chỉ cần cô giữ con thêm hai mươi phút là gỡ được cả ngày.
An toàn: hai việc riêng của nghề này
- Không cho con theo chuyến đi dài. Cabin xe tải, xe khách đường dài không phải chỗ cho trẻ mầm non: ngồi lâu, không có ghế phù hợp, người lái phải tập trung. Nếu bắt buộc thì phải có một người lớn khác đi cùng chỉ để trông trẻ.
- Hàng hoá để ở nhà: bao, thùng, kiện xếp cao dễ đổ; hàng hoá chất, xăng dầu, phụ tùng phải cất riêng và khoá. Không sang chiết bất cứ thứ gì vào chai nước ngọt.
Điều đáng nhớ
Trẻ có một người thường xuyên vắng nhà vẫn lớn lên bình thường — miễn là có một người lớn ổn định bên cạnh và một nếp sinh hoạt không đổi.
Cái làm con chông chênh không phải là số ngày bố mẹ vắng, mà là sự thất thường: hôm nay giờ này, mai giờ khác, hứa rồi không giữ. Giữ được cái đều đặn thì phần còn lại con chịu được.
Câu hỏi thường gặp
Người ở nhà nên chốt trước những gì?
Một người trông chính và một người dự phòng với tên và số báo cho cô, giờ ăn giờ ngủ giờ đi học cố định làm bộ khung cho con, biết trước phí trông muộn và số của cô, gom vài nhà cùng khu đưa đón chung, và đừng ôm hết mà phải nói ra khi quá tải.
Người đi xa giữ mạch với con thế nào?
Chào tạm biệt trước mỗi chuyến chứ đừng đi lúc con ngủ, gọi về đúng giờ quen dù chỉ một phút vì đều quan trọng hơn dài, gọi video cho con xem chỗ làm, cùng con đếm ngày bằng thứ nhìn thấy được, và đừng hứa ngày về nếu không chắc.
Con lạ hoặc dỗi khi bố về thì sao?
Bình thường, và thường hết sau một hai ngày. Đừng trách con quên bố rồi vì trẻ mầm non không đo thời gian như người lớn, đừng bù bằng quà mỗi chuyến vì con nhớ người chứ không nhớ đồ, và nên làm một việc thường ngày cùng con như đưa con đi học hay đọc chuyện tối.
Có nên cho con theo chuyến đi dài không?
Không nên. Cabin xe tải hay xe khách đường dài không phải chỗ cho trẻ mầm non vì ngồi lâu, không có ghế phù hợp và người lái phải tập trung. Nếu bắt buộc thì phải có một người lớn khác đi cùng chỉ để trông trẻ.
Nên nói với cô giáo những gì?
Nhà làm nghề gì và ai hay vắng để cô hiểu khi con có thay đổi, ai đưa ai đón ai đón thay kèm số điện thoại đầy đủ, báo cô khi trong nhà vừa có người đi xa hoặc vừa về, và nói khi người ở nhà quá tải vì nhiều khi chỉ cần cô giữ con thêm hai mươi phút là gỡ được cả ngày.
