Hạt lạc, hạt nhãn, viên pin cúc áo, mẩu đồ chơi gãy, thạch rau câu. Đây là danh sách những thứ hay gây hóc nhất ở trẻ nhỏ, và điểm chung của chúng là đều nằm sẵn trong nhà mình.
Trẻ dưới năm tuổi hóc dị vật vì hai lý do rất cụ thể: răng hàm chưa đủ để nghiền, và con vừa ăn vừa chạy. Phần lớn ca đều phòng được bằng những việc rất nhỏ.
Những thứ nguy hiểm nhất
- Hạt tròn cứng: lạc, hạt điều, hạt dưa, hạt bí, nhãn, vải, chôm chôm.
- Thạch rau câu — trơn, vừa cỡ đường thở, rất khó lấy ra. Nếu cho ăn thì cắt nhỏ, không để con mút nguyên viên.
- Kẹo cứng, kẹo tròn, kẹo cao su.
- Xúc xích, nem, cà chua bi, nho nguyên quả — cắt dọc rồi cắt đôi, đừng cắt khoanh tròn.
- Pin cúc áo — nguy hiểm nhất trong tất cả. Nuốt vào là bỏng thực quản trong vài giờ. Nó nằm trong điều khiển, đồ chơi phát nhạc, cân điện tử, đèn nhỏ, thiệp nhạc.
- Nam châm nhỏ: nuốt hai viên trở lên là chúng hút nhau qua thành ruột — phải mổ.
- Đồ chơi nhỏ hơn nắp chai, đồ chơi gãy vỡ, bi ve, hạt vòng, đất nặn khô.
- Bóng bay chưa thổi hoặc vỡ — mảnh cao su bít kín đường thở.
Việc làm ở nhà — mất một buổi, dùng nhiều năm
- Đo bằng ống lõi giấy vệ sinh: thứ gì lọt qua được thì trẻ dưới ba tuổi nuốt được. Lấy ống đó đi một vòng nhà.
- Khoá ngăn pin và đồ điện nhỏ. Kiểm tra điều khiển tivi có bung nắp pin không, dán băng dính lại.
- Ăn thì ngồi. Không cho con vừa ăn vừa chạy, vừa nằm, vừa cười đùa. Đây là việc đơn giản nhất mà cắt được nhiều ca nhất.
- Đừng ép ăn khi con đang khóc — hít vào lúc khóc là lúc dễ sặc nhất.
- Cắt nhỏ mọi thứ tròn, bỏ hạt trước khi đưa cho con.
- Dọn sàn trước giờ trẻ chơi, nhất là nhà có anh chị lớn nhiều đồ chơi nhỏ.
- Hỏi ông bà và người trông có hay cho con ăn hạt, ăn kẹo không — nhiều ca xảy ra lúc người lớn khác trông.
Khi con hóc — làm gì
Con còn ho được, còn khóc được, còn nói được thì đường thở chưa tắc hẳn. Việc cần làm là khuyến khích con ho, giữ bình tĩnh, ở cạnh con và quan sát. Đừng móc tay vào miệng — nhiều ca dị vật bị đẩy sâu thêm chính vì việc này. Đừng dốc ngược, đừng vỗ lưng khi con vẫn ho được.
Con không ho được, không khóc thành tiếng, tím tái, ôm cổ — đây là tắc nghẽn hoàn toàn. Gọi cấp cứu 115 ngay và bắt đầu sơ cứu, không chờ.
Nghi nuốt pin cúc áo — đi bệnh viện ngay lập tức dù con vẫn bình thường. Không chờ xem sao, không cố cho nôn. Mang theo vỏ hộp pin hoặc món đồ bị mất pin để bác sĩ biết loại.
Con đã hết hóc nhưng sau đó ho kéo dài, khò khè, viêm phổi tái đi tái lại — đi khám và nói rõ chuyện từng hóc. Dị vật sót lại trong phổi là chuyện có thật và hay bị bỏ qua.
Học sơ cứu — việc nên làm trước khi cần
Đọc trên giấy không thay được tập tay. Thao tác vỗ lưng ấn ngực cho trẻ nhỏ và ấn bụng cho trẻ lớn hơn khác nhau theo độ tuổi, và làm sai có thể gây hại.
- Hỏi trạm y tế xã phường, bệnh viện, hoặc trường của con xem có lớp sơ cứu cho phụ huynh không — nhiều nơi tổ chức miễn phí.
- Đề nghị trường mở một buổi cho phụ huynh nếu chưa có; đây là việc trường thường sẵn sàng làm.
- Người trông trẻ trong nhà cũng nên học: ông bà, người giúp việc — họ là người ở cạnh con nhiều nhất.
- Lưu số 115 và địa chỉ cơ sở y tế gần nhất ngay trên tủ lạnh, để người khác trong nhà cũng thấy.
Hỏi trường những gì
- Cô nào trong trường đã học sơ cứu, học bao lâu rồi.
- Trường xử thế nào khi trẻ hóc, sặc — quy trình cụ thể, gọi ai, đưa đi đâu.
- Bữa ăn có món nào thuộc nhóm nguy cơ không: thạch, hạt, nho nguyên quả, xúc xích cắt khoanh.
- Đồ chơi trong lớp có bị vỡ, có chi tiết nhỏ rơi ra không, bao lâu kiểm một lần.
- Trẻ ăn có người ngồi cùng không, hay tự ăn rồi cô làm việc khác.
Hỏi những câu này không phải là làm khó trường — đó là việc phụ huynh nên hỏi, và trường tử tế sẽ trả lời được ngay.
Những nguy cơ khác trong nhà, cùng nhóm
- Hoá chất đựng lại trong chai nước — xăng, dầu hoả, thuốc trừ sâu, nước tẩy. Đây là cách ngộ độc phổ biến nhất ở nông thôn. Không bao giờ đựng lại vào chai đồ uống.
- Thuốc của người lớn để trong túi xách, đầu giường, trên bàn. Trẻ tưởng là kẹo.
- Phích nước, nồi canh nóng, bô nước sôi đặt dưới sàn.
- Dây rèm, dây sạc điện thoại quấn cổ khi con ngủ hoặc chơi.
- Xô nước, chậu nước để trong nhà tắm — trẻ nhỏ chúi đầu vào là không tự ra được.
Điều đáng nhớ
Ba việc đáng làm nhất, theo thứ tự: cho con ngồi yên khi ăn, khoá pin cúc áo và cắt nhỏ mọi thứ tròn, và học một buổi sơ cứu.
Hai việc đầu tốn một buổi dọn nhà. Việc thứ ba tốn một buổi sáng, và đó là buổi sáng đáng giá nhất mà một người nuôi con nhỏ có thể bỏ ra.
