Con nhịn đi vệ sinh ở lớp và chuyện táo bón

Con đi học cả ngày mà về tới nhà mới đòi đi nặng. Mấy hôm liền như vậy, rồi con bắt đầu kêu đau bụng, ngồi bô rặn đỏ mặt, có hôm khóc. Mẹ hỏi cô, cô bảo ở lớp cháu chẳng bao giờ đi.

Đây là một trong những chuyện phổ biến nhất ở trẻ mầm non mà ít nhà nói ra, và nó có một vòng lặp rất rõ: nhịn → phân cứng → đi đau → càng sợ → càng nhịn. Cắt được vòng đó thì mọi thứ dễ hẳn.

Vì sao con nhịn ở lớp

• Nhà vệ sinh lạ: khác kiểu bồn ở nhà, bệ cao quá, không có chỗ gác chân.
• Không kín đáo: không có cửa, hoặc nhiều bạn cùng vào một lúc.
• Sợ bị bạn cười, sợ mùi, sợ bẩn — trẻ bốn năm tuổi rất để ý những chuyện này.
• Phải xin phép mà con ngại nói, hoặc chỉ được đi vào giờ quy định.
• Đang chơi vui, không muốn dừng — lý do đơn giản nhất và cũng hay gặp nhất.
• Đã từng đi đau một lần — chỉ cần một lần là con nhớ và né.

Hỏi con và hỏi cô thế nào

• Hỏi con nhẹ nhàng, đừng hỏi gắt: "ở lớp con đi vệ sinh ở đâu, có ai đi cùng không". Hỏi kiểu tra hỏi thì con càng giấu.
• Đừng bao giờ mắng hay chê khi con đau bụng hoặc són ra quần — con không cố ý, và mắng chỉ làm con nhịn nhiều hơn.
• Hỏi cô những câu cụ thể: lớp cho đi vệ sinh vào giờ nào, con có xin không, nhà vệ sinh có cửa không, có bậc kê chân không.
• Xin xem nhà vệ sinh của lớp một lần — nhiều thứ chỉ nhìn mới biết.
• Nói với cô rằng con đang nhịn và nhờ cô nhắc con vào một hai thời điểm trong ngày, nhắc riêng chứ đừng nhắc trước cả lớp.

Việc làm ở nhà

1. Tập ngồi sau bữa ăn, mỗi ngày cùng một giờ, khoảng năm phút — sau bữa sáng hoặc bữa tối, lúc nhà không vội. Đây là việc hiệu quả nhất và cần kiên trì vài tuần.
2. Kê một cái ghế nhỏ dưới chân khi con ngồi bồn cầu người lớn. Chân chạm được thì rặn dễ hơn nhiều, và nhiều trẻ hết vấn đề chỉ nhờ việc này.
3. Đừng giục, đừng bắt ngồi quá lâu. Ngồi mà bị hối thì con căng lên, càng khó.
4. Cho con uống đủ nước trong ngày — nhiều trẻ uống rất ít ở lớp, nhất là mùa lạnh.
5. Rau, củ, trái cây mỗi bữa: rau luộc, chuối chín, đu đủ, khoai lang, canh rau. Không cần món đặc biệt gì.
6. Vận động: chạy nhảy, đi bộ — trẻ ngồi nhiều thì ruột cũng ì.
7. Đừng tự cho con dùng thuốc thụt hay thuốc nhuận thường xuyên mà chưa hỏi bác sĩ.

Tập cho con tự tin ở nhà vệ sinh

• Tập ở nhà những việc con phải tự làm ở lớp: kéo quần lên xuống, lau, dội nước, rửa tay.
• Cho con mặc quần dễ cởi đi học: chun lưng, không cúc, không dây thắt. Nghe nhỏ nhưng đây là lý do thật của rất nhiều ca són ra quần.
• Tập nói câu xin phép ở nhà cho quen miệng: "cô ơi con muốn đi vệ sinh".
• Gửi bộ đồ dự phòng ở lớp và cho con biết là có — con bớt sợ hẳn khi biết lỡ có chuyện thì vẫn có đồ thay.
• Nói với con rằng đi vệ sinh là chuyện bình thường, ai cũng phải đi, không có gì phải xấu hổ.

Són ra quần ở lớp

Đây thường là hậu quả của táo bón chứ không phải con lười: phân cứng ứ lại, phần lỏng rỉ ra ngoài mà con không kiểm soát được.

• Đừng phạt, đừng bắt con xin lỗi — đây không phải lỗi.
• Nói với cô để cô xử nhẹ nhàng và kín đáo, không nói trước cả lớp.
• Xử phần táo bón trước; hết táo bón thì việc són cũng hết theo.
• Nếu con đã tự chủ được từ lâu rồi bỗng són lại thì ngoài táo bón, nên nghĩ tới chuyện gì đó đang làm con lo — và nên đi khám.

Khi nào đưa con đi khám

• Vài ngày mới đi một lần, phân cứng, con đau hoặc sợ đi.
• Có máu trong phân hoặc nứt kẽ hậu môn.
• Đau bụng kéo dài, bụng chướng, nôn.
• Són ra quần thường xuyên sau khi con đã tự chủ được.
• Con sụt cân, chậm lên cân, ăn kém đi rõ rệt.
• Đã làm đủ mọi cách ở nhà trong vài tuần mà không đỡ.

Táo bón kéo dài ở trẻ nhỏ là chuyện chữa được, nhưng để lâu thì ruột giãn ra và khó hơn nhiều. Đi khám sớm để được hướng dẫn đúng, đừng chỉ đổi món ăn rồi chờ.

Điều đáng nhớ

Hai việc nhỏ giải quyết được phần lớn các ca: kê một cái ghế dưới chân con, và cho con ngồi năm phút sau bữa ăn mỗi ngày vào cùng một giờ.

Phần còn lại là chuyện của người lớn: đừng mắng, đừng giục, và nói với cô sớm. Một đứa trẻ không sợ chuyện đi vệ sinh thì chuyện này tự hết — còn một đứa trẻ bị mắng vì việc đó sẽ nhịn lâu hơn nhiều so với người lớn tưởng.