Tuần này mất một cái áo khoác, tuần trước mất bình nước, hôm nay về không có mũ. Cứ vài hôm mẹ lại phải nhắn hỏi cô, và cô cũng không biết đồ đi đâu.
Chuyện này bình thường tới mức gần như mọi lớp mầm non đều có một rổ đồ vô chủ. Nhưng nó cũng là cơ hội dạy con một việc dùng được cả đời: tự để mắt tới đồ của mình.
Vì sao trẻ mầm non hay mất đồ
- Con chưa có khái niệm "kiểm lại". Trẻ tuổi này làm xong một việc là chuyển sang việc khác, không quay lại soát.
- Đồ giống hệt nhau. Cả lớp ba mươi cái áo đồng phục, con nhặt nhầm là chuyện đương nhiên.
- Đồ quá nhiều thứ. Balo nặng, nhiều ngăn, nhiều món — con không quản nổi.
- Người lớn làm hộ hết. Nếu mẹ luôn xếp balo, luôn cầm áo, thì con chưa từng có việc gì để nhớ.
- Con vội: ra chơi, đi ngủ, tan lớp — ba lúc đồ hay rơi rớt nhất.
Bốn việc làm ở nhà, làm một lần dùng cả năm
- Ghi tên lên mọi thứ. Áo khoác, bình nước, mũ, dép, hộp sữa, gối. Viết bằng bút không trôi hoặc nhãn may vào. Đây là việc rẻ nhất và hiệu quả nhất — một cái áo có tên thì gần như luôn về được với chủ.
- Đánh dấu bằng thứ con nhận ra: một sợi dây màu buộc quai balo, một miếng dán. Trẻ chưa đọc chữ nhưng nhận màu và hình rất tốt.
- Bớt đồ xuống. Mỗi ngày chỉ cần bấy nhiêu thứ: bình nước, một bộ đồ dự phòng, mũ. Càng ít càng dễ nhớ.
- Balo một ngăn chính, không nhiều khoá nhiều túi. Con tự mở tự đóng được thì con mới tự quản được.
Cho con tự làm phần của con
Đây mới là phần dạy, và nó tốn thời gian trong vài tuần đầu.
- Buổi tối con tự xếp balo, mẹ ngồi cạnh nhắc, không làm hộ. Ban đầu chậm và sai, một tháng sau là quen.
- Dùng một tấm hình nhắc việc: vẽ hoặc dán ảnh bình nước, mũ, bộ đồ — con nhìn hình mà soát, không cần biết chữ.
- Trước khi ra khỏi lớp, tập một câu: "bình nước đâu, áo đâu". Dặn con đọc câu đó thành thói quen.
- Con quên thì đừng chạy về lấy hộ ngay nếu không thật cần. Một hôm không có đồ chơi mang theo, một hôm uống nước ở lớp — con nhớ lâu hơn mọi lời nhắc.
- Đừng mắng. Mắng làm con giấu chuyện mất đồ, và thế là mình biết muộn hơn.
- Khen lúc con nhớ, nói rõ việc: "hôm nay con tự nhớ mang mũ đấy".
Phối hợp với cô
- Hỏi cô lớp để đồ ở đâu: mỗi cháu có móc riêng, ngăn riêng hay để chung một chỗ. Biết rồi thì dặn con đúng chỗ đó.
- Hỏi có rổ đồ thất lạc không và bao lâu dọn một lần — nhiều lớp có, chỉ là phụ huynh không biết để ra xem.
- Nhắn cô tên món đồ mất và đặc điểm, đừng chỉ nói "cháu mất cái áo".
- Đừng đổ lỗi ngay cho cô hay cho bạn. Phần lớn là lẫn, không phải mất.
- Đồ đắt tiền đừng cho mang đi lớp: đồng hồ, đồ chơi xịn, áo mới đắt. Vừa dễ mất, vừa tạo so sánh giữa các cháu.
Đồ mang đi mà nhà hay quên
- Bộ đồ dự phòng — dùng xong hôm nào thì tối đó bổ sung ngay, không để mai.
- Đồ theo mùa: mũ và nước mùa nắng, khăn và áo ấm mùa lạnh, áo mưa mùa mưa.
- Thuốc và đơn nếu con đang uống thuốc — gửi cô kèm giấy, đừng nhét vào balo.
- Giấy tờ trường yêu cầu: đơn xin nghỉ, giấy khám sức khoẻ, phiếu tiêm chủng.
- Ngày có hoạt động riêng: đồ mang theo cho buổi dã ngoại, đồ hoá trang, đồ đóng góp. Xem lịch trường đầu tuần một lần là đủ.
Không phải chỉ là chuyện cái áo
Việc tự lo đồ của mình là bước đầu của tự lập, và nó gắn với những việc khác cùng nhóm — thứ mà lớp một sẽ cần ngay:
- Tự cất dép, tự treo áo đúng chỗ ở nhà.
- Tự dọn đồ chơi sau khi chơi xong, không cần mặc cả.
- Tự đi vệ sinh, tự rửa tay, tự xúc ăn.
- Nhớ được một việc được giao: "lát nữa con đưa cô tờ giấy này".
Những việc này tập ở nhà thì ở lớp con làm được, và ngược lại. Hỏi cô xem ở lớp con tự làm tới đâu — nhiều trẻ ở lớp tự lập hơn hẳn ở nhà, chỉ vì ở nhà có người làm hộ.
Khi nào thì nên để ý thêm
- Con mất đồ liên tục dù nhà đã ghi tên, đã bớt đồ, và con cũng không nhớ nổi mình để đâu.
- Con không nhớ được một việc đơn giản vừa dặn sau nhiều tháng tập.
- Con thường xuyên bị bạn lấy đồ mà không dám nói — đây là chuyện khác hẳn, và phải nói với cô.
- Con mất đồ nhiều hẳn lên trong một giai đoạn kèm thay đổi khác: khó ngủ, hay khóc, không muốn đi học.
Điều đáng nhớ
Ghi tên lên đồ giải quyết được phần lớn chuyện mất mát, và chỉ tốn một buổi tối.
Phần còn lại thì đừng vội: một đứa trẻ bốn tuổi quên mũ không phải là một đứa trẻ vô trách nhiệm. Việc của người lớn là để con có cơ hội tự nhớ — và chịu được vài tuần con quên trước khi con nhớ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trẻ mầm non hay mất đồ ở lớp?
Vì con chưa có khái niệm kiểm lại, làm xong một việc là chuyển sang việc khác chứ không quay lại soát. Thêm nữa đồ cả lớp giống hệt nhau nên nhặt nhầm là đương nhiên, đồ mang theo quá nhiều món thì con không quản nổi, và nếu người lớn luôn làm hộ thì con chưa từng có việc gì để nhớ.
Làm gì để đồ khỏi thất lạc?
Ghi tên lên mọi thứ gồm áo khoác, bình nước, mũ, dép, gối bằng bút không trôi hoặc nhãn may vào. Đánh dấu thêm bằng thứ con nhận ra như sợi dây màu buộc quai balo vì trẻ chưa đọc chữ nhưng nhận màu rất tốt. Bớt đồ mang theo xuống và dùng balo một ngăn chính để con tự mở tự đóng được.
Làm sao để con tự nhớ đồ của mình?
Cho con tự xếp balo buổi tối, mẹ ngồi cạnh nhắc chứ không làm hộ; dùng một tấm hình nhắc việc để con nhìn hình mà soát. Tập cho con một câu trước khi ra khỏi lớp là bình nước đâu, áo đâu. Con quên thì đừng chạy về lấy hộ ngay nếu không thật cần, vì một hôm thiếu đồ con nhớ lâu hơn mọi lời nhắc.
Con mất đồ thì nói với cô thế nào?
Nhắn cô tên món đồ và đặc điểm cụ thể chứ đừng chỉ nói cháu mất cái áo, và hỏi xem lớp có rổ đồ thất lạc không cùng bao lâu dọn một lần. Nên hỏi trước lớp để đồ ở đâu để dặn con đúng chỗ, và đừng đổ lỗi ngay cho cô hay cho bạn vì phần lớn là lẫn chứ không phải mất.
Khi nào thì nên để ý thêm?
Khi con mất đồ liên tục dù nhà đã ghi tên và đã bớt đồ mà con cũng không nhớ nổi mình để đâu, khi con không nhớ được một việc đơn giản vừa dặn sau nhiều tháng tập, khi con thường xuyên bị bạn lấy đồ mà không dám nói, hoặc khi con mất đồ nhiều hẳn lên kèm khó ngủ, hay khóc, không muốn đi học.
